موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات حمایت و حفاظت جنگلها و مراتع ایران 1735-0859 23 1 2025 03 21 Factors affecting in degradation process of Hyrcanian forests an exploration of the views of the forest users of the Oghan watershed in Golestan province عوامل تأثیرگذار بر تخریب جنگل‌های هیرکانی: کاوشی در دیدگاه جنگل‌نشینان حوزه آبخیز اوغان استان گلستان 1 18 133376 10.22092/ijfrpr.2025.366582.1637 FA رضا بهرامی دانشجوی کارشناسی ارشد علوم زیستی جنگل دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان محمدرضا کاووسی دانشیار گروه جنگل‌شناسی و اکولوژی جنگل دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان محمدرضا شهرکی محقق توسعه روستایی و کارشناس اقتصاد کشاورزی و منابع طبیعی، استانداری گلستان، ایران یاسر قاسمی آریان استادیار پژوهش، بخش تحقیقات بیابان، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران Journal Article 2024 08 27 Background and Objective: Although the factors affecting forest degradation have been more or less identified and introduced, in recent decades, due to the close relationship and subsistence dependence of forest dwellers on forests, the importance of identifying these factors, especially in the Hyrcanian forests, has increased. In this regard, the present research was conducted with the aim of analyzing the factors affecting Hyrcanian forest degradation from the perspective of forest dwellers in the Oghan watershed of Golestan Province. Methodology: The study area is the forests of the Oghan watershed in Golestan Province with an area of 27,417 hectares. The present research is descriptive in nature and was carried out using a survey method. The statistical population consisted of 1,158 households from 10 forest-dwelling villages in the region, of which 290 people were selected as a sample using Krejcie and Morgan’s table through stratified random sampling. The main research tool was a researcher-made questionnaire, the first part of which was related to the demographic characteristics of the respondents, which was investigated using 17 items in the form of 4 nominal items, 13 interval items, and one ordinal item. The second part was related to the factors influencing forest degradation, which were evaluated with 48 items under social, economic, natural, legal, management-organizational, and service-infrastructure factors. In order to determine the content validity of the compiled questionnaire, the opinions and suggestions of forestry experts of Golestan Province were used, and Cronbach’s alpha coefficient was calculated for its reliability, and its value was 0.91. In this research, after collecting and categorizing the data, descriptive and inferential statistical methods were applied using SPSS.22 software. Results: The results showed that the items "low levels of environmental knowledge of the forest dweller about the forest services", "economic poverty and low income level of the people", "unintentional fires (naturally)", "lack of appropriate legal activities in the face of illegal occupations", "lack of manpower to protect forests", "lack of infrastructure facilities to prevent forest degradation" respectively with an average value of 3.593, 3.435, 3.435, 2.655, 3.355 and 3.328 had the highest importance in the forest degradation. On the other hand, six items including "cutting trees for fuel due to the lack of heating facilities such as fossil fuels", "cutting trees and branches to prepare agricultural tools and charcoal", "pest infestations and the occurrence of diseases in the forest", "low penalties for violations of forest laws", "negligence of forest protection officers", and "lack of sanitary facilities in forest villages such as public baths" had the lowest importance. Based on this, the results of Friedman’s test showed that economic factors with a value of 5.64 had the greatest effect, and legal factors with a value of 1.17 had the least effect on the degradation of forests in the region. The findings also indicated that there was a positive and significant relationship between the two variables of respondents’ education level (p=0.030 and r=0.109) and the distance of their residence from the forest (p=0.046 and r=0.106) with their views on the factors affecting forest degradation. Conclusion: In general, social and economic challenges in the management of natural resource areas, especially forests, continue to exist as the priority problems of natural ecosystems in the fields of protection, restoration, improvement, development, and sustainable utilization. The lack of participation of local communities in formulating policies and in the decision-making process up to the implementation and monitoring of programs, neglect in creating and developing job opportunities and alternative income sources, as well as the insufficient development of practical and home-based occupations to reduce dependence on forest products, are among the most important reasons for this issue. Therefore, in this article, suggestions and practical solutions for the sustainable management and protection of forest areas have been presented. سابقه و هدف: اگرچه عوامل مؤثر بر تخریب جنگل‌ها کم‌و‌بیش شناسایی و معرفی شده‌اند، اما در دهه‌های اخیر به‌دلیل ارتباط تنگاتنگ و وابستگی معیشتی جنگل‌نشینان به جنگل‌ها، اهمیت شناسایی این عوامل به‌ویژه در جنگل‌های هیرکانی دوچندان شده است. در همین رابطه، پژوهش پیش‌رو با هدف واکاوی عوامل تأثیرگذار بر تخریب جنگل‌های هیرکانی از دیدگاه جنگل‌نشینان حوزه آبخیز اوغان استان گلستان انجام شد. مواد و روش‌ها: این پژوهش از نوع توصیفی است که به روش پیمایشی انجام شد. جامعه آماری در آن 1158 خانوار از 10 روستای جنگل‌نشین منطقه است که 290 نفر از آنها از طریق جدول کرجسی مورگان به‌عنوان تعداد نمونه به روش طبقه‌ای تصادفی انتخاب شدند. ابزار اصلی تحقیق پرسش‌نامه محقق‌ساخته‌ای بود که بخش اول آن مربوط به ویژگی‌های جمعیت‌شناختی پاسخگویان بود که با استفاده از 17 گویه در قالب 4 گویه اسمی، 13 گویه فاصله‌ای و یک گویه ترتیبی بررسی شد. بخش دوم مربوط به عوامل تأثیرگذار بر تخریب جنگل‌هاست که با 48 گویه تحت عوامل اجتماعی، اقتصادی، طبیعی، قانونی، مدیریتی- سازمانی و خدماتی- زیربنایی ارزیابی شدند. به‌منظور تعیین روایی محتوایی پرسش‌نامه ه تدوین‌شده، از نظرات و پیشنهادهای کارشناسان جنگل‌داری استان گلستان استفاده شد و برای میزان پایایی آن، مقدار ضریب آلفای کرونباخ محاسبه گردید که مقدار آن 91/0 به دست آمد. در این تحقیق پس از جمع‌آوری و دسته‌بندی داده‌ها، از روش آمار توصیفی و استنباطی در نرم‌افزار SPSS.22 استفاده شد. نتایج و یافته‌ها: نتایج نشان داد گویه‌های «عدم اطلاع و آگاهی جنگل‌نشین نسبت به اهمیت جنگل»، فقر اقتصادی و پایین بودن سطح درآمد مردم»، «آتش‌سوزی‌های غیرعمدی (به‌صورت طبیعی)»، «نبود اقدامات قانونی مناسب و به‌هنگام در مواجه با تصرفات غیرقانونی»، «کمبود نیروی انسانی برای حفاظت از جنگل‌ها» و «کمبود امکانات زیرساختی برای جلوگیری از تخریب جنگل‌ها» به‌ترتیب با مقدار میانگین 593/3، 435/3، 435/3، 655/2، 355/3 و 328/3 بالاترین و شش گویه «قطع درختان برای تهیه سوخت به‌دلیل عدم وجود امکانات گرمایشی مانند سوخت فسیلی»، «قطع درخت و سرشاخه‌ها برای تهیه ابزارآلات کشاورزی و زغال»، «هجوم آفات و بروز امراض و بیماری‌ها به جنگل»، «پایین بودن میزان جرائم تخلف در جنگل‌ها»، «کم‌توجهی مأموران حفاظتی اداره منابع طبیعی» و «کمبود امکانات بهداشتی در روستاها مانند حمام» با کمترین مقدار میانگین پایین‌ترین اهمیت را در تخریب جنگل‌های منطقه مورد‌مطالعه داشتند. بر‌این‌اساس نتایج آزمون فریدمن نشان داد، عوامل اقتصادی با مقدار 64/5 بیشترین و عوامل قانونی با مقدار 17/1 کمترین تأثیر را بر تخریب جنگل‌های منطقه داشته است. همچنین، یافته‌ها حکایت از آن دارد که بین دو متغیر سطح تحصیلات پاسخگویان (030/0=p و 109/0=r) و فاصله محل سکونت آنها با جنگل (046/0=p و 106/0 =r)، با دیدگاه آنها نسبت به عوامل مؤثر در تخریب جنگل‌‌ها رابطه مثبت و معنی‌داری داشته است. نتیجه‌گیری: به‌طور‌کلی چالش‌های اجتماعی و اقتصادی در مدیریت عرصه‌های منابع طبیعی به‌ویژه جنگل‌ها، به‌عنوان اولویت مشکلات اکوسیستم‌های طبیعی در زمینه‌های حفاظت، احیا، اصلاح، توسعه و بهره‌برداری اصولی همچنان وجود دارد که عدم مشارکت اجتماعات محلی در تدوین سیاست‌ها و فرایند تصمیم‌گیری تا اجرا و نظارت بر برنامه‌ها، بی‌توجهی به ایجاد و توسعه فرصت‌های شغلی و منابع درآمدی جایگزین، همچنین عدم توسعه مشاغل کاربردی و خانگی برای کاهش وابستگی به محصولات جنگلی، از مهمترین دلایل این موضوع می‌باشد. بنابراین، در این مقاله پیشنهادها و راهکارهای کاربردی در جهت مدیریت و حفاظت پایدار از عرصه‌های جنگلی ارائه شده است.

https://ijfrpr.areeo.ac.ir/article_133376_d2564b6d42ae934501891b4d97dcc513.pdf

موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات حمایت و حفاظت جنگلها و مراتع ایران 1735-0859 23 1 2025 03 21 Investigating the Impact of trees of Karkheh River in Sahara Sindian area on Soil Biological and Chemical Characteristics بررسی تأثیر درختان حاشیه رودخانه کرخه در ناحیه صحارا سندی بر ویژگی‌های زیستی و شیمیایی خاک 19 32 133349 10.22092/ijfrpr.2025.367976.1655 FA مهری دیناروند دانشیار پژوهش، بخش تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز، ایران محمد متینی زاده دانشیار پژوهش، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران صبا پیرو استادیار پژوهشی، بخش تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز، ایران سید موسی صادقی استادیار پژوهش، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران Journal Article 2024 12 16 Background and Objectives: Soil, as one of the essential elements of the ecosystem, plays a major role in the creation, transformation, and diversity of forest species. On the other hand, vegetation type also plays a significant role in the alteration and development of the physical, chemical, and biological properties of soils. Therefore, changes in vegetation types and soil properties should not be considered separately. Since forest degradation begins with soil degradation, understanding the characteristics of soil is vital for maintaining soil health and function for the sustainable management of forest areas. This study was designed and conducted as the first phase of long-term monitoring and evaluation of changes in soil biological, physical, and chemical properties in forest stands and tree plantations in the Sindhi Sahara region. Methodology: In this study, fixed sample plots with the same geographical orientation were established in natural woodlands along the Karkheh River. In each sample plot, 15 soil samples were randomly collected from a depth of 0 to 15 cm under the crown of the dominant tree species, from the trunk to the outer edge of the crown, in an eastward direction. For the control samples, 15 soil samples were randomly taken from a depth of 0 to 15 cm outside the canopy and in areas without tree cover. In the laboratory, physical and chemical characteristics including soil texture, organic matter percentage, pH, EC, P, K, Mg, Fe, Zn, and Cu, as well as biological soil characteristics including basal respiration, stimulated respiration, microbial biomass, and nitrification potential were measured. After checking the normality of the data, independent t-tests and Mann-Whitney tests were applied to examine the significance of differences in soil characteristics between under-canopy and outside-canopy samples. Correlations among soil characteristics were also examined using Pearson and Spearman tests. Results: The findings of the study showed that the basal and stimulated respiration rates in the soil under the crowns of Tamarix and Populus euphratica trees were higher than those outside the crowns. Although the increase in basal respiration was not statistically significant, the difference for stimulated respiration was significant. The amounts of microbial biomass and nitrification potential in the control area (outside the tree canopy) were higher, and this difference was significant for microbial biomass at the 99% confidence level but not significant for the nitrification potential index. The levels of chemical elements (P, K, Fe, Zn, Mg, and Cu), organic matter, pH, and EC in the soil under the canopy were higher than in the control area, and the differences in organic matter percentage and pH were significant at the 99% level. Conclusion: The general findings of the study indicated that the higher levels of chemical elements and organic matter in the soil under the tree crowns compared to the control increased basal and stimulated respiration. However, it is likely that environmental stresses, including high salinity, reduced microbial respiration in the soil under the crown compared to the control area. Given the positive and significant effect of the Tamarix shrub on increasing stimulated respiration and carbon sequestration, the preservation and restoration of this valuable native species in its natural habitat is a priority. However, this plant increases the electrical conductivity (salinity) of the soil due to the secretion of salt from its glandular structures. Therefore, its uncontrolled development and dominance in natural woodlands, which may occur invasively due to deforestation and fire, should be prevented. سابقه و هدف: خاک به‌عنوان یکی از ارکان اکوسیستم نقش عمده‌ای در ایجاد، تغییر و تنوع گونه‌های جنگلی داشته و از سویی تیپ گیاهی نیز نقش قابل‌توجهی در تغییر و تحول ویژگی‏های فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک‌ها دارد. بنابراین، نباید تغییرات تیپ‌های گیاهی و ویژگی‌های خاک را از یکدیگر منفک کرد. از‌آنجایی‌که تخریب جنگل با تخریب خاک شروع می‌شود، شناخت ویژگی‌های خاک برای حفظ سلامت و عملکرد آن برای مدیریت پایدار مناطق جنگلی موضوعی حیاتی است. این پژوهش به‌عنوان مرحله اول پایش درازمدت روند تغییرات ویژگی‏های بیولوژیک، فیزیکی و شیمیایی خاک در توده‌های جنگلی و درخت‌زارهای ناحیه صحارا سندی طراحی و اجرا شد. مواد‌‌ و‌‌ روش‌ها: در این پژوهش قطعه‌نمونه‌های ثابت، با جهت جغرافیایی یکسان در بیشه‌های خودرو کنار رودخانه کرخه پیاده‌سازی شدند. در هر قطعه‌نمونه از زیر تاج گونه درختی غالب در فاصله میان تنه تا لبه انتهایی تاج در جهت شرق به‌طور تصادفی 15 نمونه خاک از عمق صفر تا 15 سانتی‌متر برداشت شد. برای نمونه شاهد نیز در خارج از تاج‌پوشش و محلی که بیشه وجود نداشت، به‌طور تصادفی 15 نمونه خاک از عمق صفر تا 15 سانتی‌متر برداشت گردید. در آزمایشگاه، مشخصه‌های فیزیکی و شیمیایی شامل بافت خاک، درصد مواد آلی، pH، هدایت الکتریکی، فسفر، پتاسیم، منیزیم، آهن، روی و مس و نیز مشخصه‌های زیستی خاک شامل تنفس پایه، تنفس برانگیخته، زی‌توده میکروبی و ظرفیت نیتریفیکاسیون اندازه‌گیری شدند. بعد از بررسی نرمال‌بودن داده‌ها، از آزمون‌های تی مستقل و من‌ویتنی برای بررسی معنی‌دار بودن اختلاف مشخصه‌های خاک بین زیر و بیرون از تاج درختان استفاده شد. همبستگی بین مشخصه‌های خاک نیز با استفاده از آزمون‌های پیرسون و اسپیرمن بررسی گردید. نتایج و‌ یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان داد، میزان تنفس پایه و تنفس برانگیخته در خاک زیر ‌تاج درختان گز و پده بیشتر از بیرون از تاج درختان است، اگرچه در مورد تنفس پایه این مقدار معنی‌دار نبود، ولی برای تنفس برانگیخته این اختلاف معنی‌دار مشاهده شد. مقدار زی‌توده میکروبی و ظرفیت نیتریفیکاسیون در منطقه شاهد (خارج از تاج‌پوشش درختان) بیشتر بود که این اختلاف برای زی‌توده میکروبی در سطح 99 درصد معنی‌دار و برای شاخص ظرفیت نیتریفیکاسیون معنی‌دار نشان داده نشد. میزان هدایت الکتریکی، عناصر شیمیایی (فسفر، پتاس، آهن، روی، منیزیم و مس)، درصد مواد آلی و pH نیز در خاک زیر تاج درختان با سطح معنی‌داری 99 درصد بیشتر از منطقه شاهد بود. نتیجه‌گیری: یافته‌های کلی پژوهش نشان داد، بالا بودن میزان عناصر شیمیایی و مواد آلی در خاک زیرتاج درختان نسبت به شاهد سبب افزایش تنفس پایه و برانگیخته شده است. با‌‌وجوداین احتمال می‌رود، تنش‌های محیطی از‌جمله بالا‌بودن درجه شوری سبب کاهش تنفس میکروبی در خاک زیر تاج نسبت به منطقه شاهد شده باشد. با توجه به تأثیر مثبت و معنی‌دار درختچه گز روی افزایش تنفس‌ برانگیخته و ترسیب کربن، حفظ و احیای این گونه بومی با‌ارزش در رویشگاه طبیعی آن در اولویت است اما باید در نظر داشت این گیاه به‌دلیل ترشح نمک از غدد ترشحی سبب افزایش هدایت الکتریکی (شوری) خاک می‌شود، بنابراین باید در بیشه‌زارهای طبیعی پده که به‌دلیل قطع درختان و به‌ویژه آتش‌سوزی تخریب شده‌اند، از توسعه و غالبیت گونه گز به‌صورت مهاجم ممانعت کرد.

https://ijfrpr.areeo.ac.ir/article_133349_a7406e564cc476cef50e162ad1a91a3c.pdf

موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات حمایت و حفاظت جنگلها و مراتع ایران 1735-0859 23 1 2025 03 21 Effect of physiographic factors and land-use units on dieback frequency of oak (Quercus persica) in Zagros Region, Iran نقش واحدهای فیزیوگرافی و کاربری اراضی در فراوانی پهنه‏های خشکیدگی بلوط زاگرس 33 48 133360 10.22092/ijfrpr.2025.368386.1663 FA مسیب حشمتی نویسنده مسئول، استاد، بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه، ایران محمد قیطوری دانشیار، بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه، ایران امیر سررشته داری مربی پژوهش، پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران Journal Article 2025 02 04 Background and Objective: The oak (Quercus sp.) dieback phenomenon in the western Zagros forests is an environmental disaster. Although climate change is the most important factor in this phenomenon, its intensity under the same climatic conditions depends on geological factors, latitude, topographic factors (slope, aspect, and altitude above sea level), and human activities such as land-use change, forest floor plowing, arson fires, and civil constructions (roads, open-pit mines, gas networks, etc.). The main issue of this research, which was carried out in parts of the forests of Kermanshah province, was to investigate whether the severity of the Zagros forests dieback is affected by topographic and physiographic factors. If so, which factor or factors have the greatest effect? The aim of this study was to evaluate the role of topographic factors and physiographic units in intensifying the dieback phenomenon through a field-based assessment. Methodology: Based on field surveys and considering the diversity of topographic conditions and dieback severity, two main sites were selected in Kermanshah province: in the vicinity of Kermanshah city (Site A) and Islamabad-Gharb (Site B). For this purpose, 31 geomorphological facies were identified, and according to slope conditions, 2 to 4 plots (100 m² each) were randomly established within each facies. In each plot, topographic characteristics (slope, slope aspect, and elevation), visible symptoms of dieback, and the number of dried and healthy trees were recorded. Finally, the major human-induced factors contributing to the intensification of dieback were identified and prioritized. Results: The results showed that most of the dieback hotspots occurred on slopes of 10–30%. Moreover, southern slopes were more severely affected by dieback than northern slopes, and about 70% of the affected stands were distributed within the elevation range of 1500–2000 m above sea level. The average canopy cover of understory vegetation and bare soil in both sites were 47% and 30%, respectively. Field observations revealed that in areas with weaker understory vegetation cover, complete dieback of tree bases was more evident. The ratio of dried to healthy trees in sites A and B was approximately 47% and 42%, respectively. Since oak is the dominant species in the Zagros forests, its dieback frequency was higher compared to other species, reaching 70% and 80% in sites A and B, respectively. In addition, most of the dried trees were sprout-origin with diameters of 10–15 cm, and signs of pest and disease damage were more frequent in completely dried individuals. Human-induced factors that increased evaporation and soil moisture loss, thereby intensifying dieback, included (in order of importance): land-use conversion to agriculture with plowing, arson fire and charcoal extraction, intentional tree drying and branch cutting, civil constructions, soil erosion and landslides, forest fragmentation, and livestock grazing. Conclusion: Dieback severity was higher on southern slopes than on northern slopes. Field assessments confirmed that anthropogenic factors play an equally critical role as climatic factors in threatening the forests. Among these, land-use change was the most important driver. In some areas, intentional arson fires for agricultural expansion, deep plowing around trees to accelerate drying, and severe erosion accompanied by landslides not only intensified dieback but also directly caused forest destruction. Field surveys indicated that land-use change, particularly on northern slopes and in low-slope areas, is rapidly expanding. Overall, the intensity and frequency of oak dieback were found to be a function of topographic, geological, and unsustainable human activities. سابقه و هدف: پدیده خشکیدگی جنگل‏های بلوط غرب فاجعه‌ای زیست‏محیطی است. اگرچه تغییرات اقلیمی مهمترین عامل این پدیده است، اما شدت آن در شرایط یکسان اقلیمی، تابعی از عوامل زمین‏شناسی، عرض جغرافیایی، عوامل توپوگرافی (شیب، جهت و ارتفاع از سطح دریا) و فعالیت‏های انسانی از‌جمله تغییر کاربری، شخم کف جنگل، آتش‏سوزی و فعالیت‏های عمرانی (راه، معادن روباز و شبکه‏های گاز و ...) است. مسئله اساسی این تحقیق که در بخش‏هایی از جنگل‏های استان کرمانشاه انجام شد، بررسی این موضوع بود که آیا شدت پدیده خشکیدگی جنگل‏های زاگرس متأثر از عوامل توپوگرافی و فیزیوگرافی اراضی است؟ در صورت وجود، کدام عامل، یا عوامل تأثیر بیشتری دارند؟ هدف از این تحقیق، بررسی عوامل توپوگرافی و واحدهای فیزیوگرافی در تشدید پدیده خشکیدگی از طریق ارزیابی میدانی بود. مواد و روش‏ها: با توجه به بررسی‏های میدانی و ملاحظات تنوع شرایط توپوگرافی و شدت خشکیدگی، دو سایت اصلی در استان کرمانشاه در محدوده شهرستان‏های کرمانشاه (سایت الف) و اسلام‏آباد ‏غرب (سایت ب) انتخاب شدند. به ‏این منظور، 31 رخساره‏ ژئومرفولوژی انتخاب و با توجه به شرایط دامنه‏ها، در هریک دو تا چهار قطعه‌نمونه‏ 100 متر‌مربعی به‌طور تصادفی انتخاب و مشخصات توپوگرافی (شیب، جهت و ارتفاع)، شکل ظاهری خشکیدگی و تعداد درختان خشکیده اندازه‏گیری شد. در‌نهایت عوامل مهم انسانی که موجب تشدید خشکیدگی می‏شوند، شناسایی و رتبه‏بندی گردیدند. نتایج: نتایج این بررسی نشان داد، شیب بیشتر کانون‏های خشکیدگی در دامنه 10 تا 30 درصد است. همچنین دامنه‏های جنوبی متحمل خشکیدگی بیشتری شده‌‏اند و حدود 70 درصد جنگل‏های دچار خشکیدگی در محدوده ارتفاعی 2000-1500 متری از سطح دریا پراکنش دارند. بر‌اساس نتایج این تحقیق، متوسط تاج‏پوشش گیاهی کف جنگل و خاک لخت هر دو سایت مورد ‌بررسی به‏ترتیب حدود 47 و 30 درصد به ‌دست آمد. بر‌اساس مشاهدات میدانی، معمولاً در نقاط با تاج‏پوشش گیاهی ضعیف، خشکیدگی کامل پایه‏های درختی مشهودتر بود. نسبت خشکیدگی درختان جنگلی (مجموع هر دو نوع خشکیدگی) به پایه‏های سالم در سایت الف و ب به‌ترتیب حدود 47 و 42 درصد بود. از‌آنجایی‌که بلوط، گونه غالب جنگل‏های زاگرس است، فراوانی خشکیدگی آن نیز به‏نسبت سایر گونه‏ها بیشتر بود که به‌ترتیب برای دو سایت حدود 70 و 80 درصد به‏ دست آمد. همچنین بیشتر پایه‏های خشکیده از نوع شاخه‏زاد و با قطر 10 تا 15 سانتی‏متر بودند و آثار آفت‏زدگی و بیماری در درختان کاملاً خشکیده بیشتر بود. عواملی که موجب تشدید تبخیر و هدر‌رفت رطوبت خاک می‏شوند و پیامد آنها تشدید پدیده خشکیدگی درختان جنگلی است، به‏ترتیب اهمیت شامل تبدیل اراضی به زراعت و شخم، آتش‏سوزی و زغال‏گیری، خشکاندن درختان و سرشاخه‏زنی، فعالیت‏های عمرانی، فرسایش و زمین‏لغزش، گسستگی جنگل و چرای دام بود. نتیجه‏گیری: خشکیدگی در دامنه‏های جنوبی شدیدتر از دامنه‏های شمالی است. بررسی‏های میدانی نشان داد، خطر عوامل تشدید‌کننده پدیده خشکیدگی یعنی عوامل انسانی، هم‏سنگ خشکیدگی تهدیدکننده جنگل‏ها هستند. مهمترین این عوامل تغییر کاربری اراضی است. در برخی نقاط می‏توان به آتش‏سوزی‏های عمدی (کنترل‌شده) برای گسترش اراضی کشاورزی، شخم عمیق پای درختان برای تسریع خشکاندن آنها، فرسایش شدید به همراه تشدید زمین‏لغزش که از یکسو موجب تشدید خشکیدگی شده و از سویی نیز خود عامل تخریب جنگل هستند، اشاره کرد. بررسی میدانی عرصه این جنگل‏ها نشان داد، تغییر کاربری جنگل، به‏ویژه در دامنه‏های شمالی و نقاط کم‏شیب رو به گسترش است. به‌طور‌کلی، شدت خشکیدگی و فراوانی آن تابعی از عوامل توپوگرافی، زمین‏شناسی و فعالیت‏های غیراصولی می‏باشد.

https://ijfrpr.areeo.ac.ir/article_133360_5ceadfedd726d145cbafac46311c44ad.pdf

موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات حمایت و حفاظت جنگلها و مراتع ایران 1735-0859 23 1 2025 03 21 Survey of ectomycorrhizal fungi associated with oak trees in the forests of Lorestan province, Iran پایش همزیستی اکتومیکوریزی ریشه درختان بلوط در جنگل‌های استان لرستان 49 69 133332 10.22092/ijfrpr.2025.366032.1629 FA کرم سپه وند محقق، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان، سازمان تحقیقات،آموزش و ترویج کشاورزی، خرم آباد، ایران سیده معصومه زمانی استادیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران Journal Article 2024 09 24 Background and Objectives: Ectomycorrhizal symbiosis is established between groups of Basidiomycete and Ascomycete fungi and several forest tree species in temperate, Mediterranean, and semi-warm regions, playing an important role in the establishment, performance, and development of trees in these areas. This type of symbiosis is fundamental in improving plant health by protecting against biotic and abiotic stresses and by improving soil structure. Ectomycorrhizal fungi play a key role in the growth and nutrient uptake of oak trees. Studies have shown that oak seedlings benefit from ectomycorrhizal symbionts, and their nutrient absorption, especially in nutrient-poor soils, increases. These fungi form a network with plants and help oak seedlings overcome nutrient limitations in unfavorable environments. The presence of a diverse and abundant ectomycorrhizal community is essential for the restoration and sustainability of oak forests and highlights the complex relationship between these fungi and oak trees. The aim of this study was to identify the existing morphotypes in the oak forests of Lorestan province and to statistically evaluate the populations of these ectomycorrhizal fungi. Methodology: To investigate the ectomycorrhizal fungi associated with oak trees in the forests of Lorestan province, six natural oak habitats (Shorab, Pol Keshkan, Grit, Kashraf, Chenar Bagali, and Nozhian) were selected. After recording the geographic information of each site, 15 trees were randomly selected in each habitat. Soil samples along with root fragments were collected from the rhizosphere (0–30 cm depth) of each oak tree and transferred to the laboratory. The percentage of dead roots, non-mycorrhizal roots, mycorrhizal roots, as well as the number of morphotypes and fungal taxa were determined, and the data were statistically analyzed using SPSS software. Results: In the studied sites, the percentage of ectomycorrhizal roots ranged from 10% to 56%, and the identified morphotypes mainly belonged to the two genera Cenococcum and Hygrophorus. Statistical analysis showed that the differences in the percentage of dead roots, non-mycorrhizal roots, mycorrhizal roots, and the type and number of symbiotic fungal taxa among the studied sites were highly significant (P< 0.01), but the differences in the number of morphotypes were not significant (P> 0.05). A significant negative correlation was found between the number of taxa and the percentage of dead roots (r= −0.33), and between the percentage of mycorrhizal roots and dead roots (r= −0.37) (P< 0.05). There was also a strong negative correlation between the percentage of non-mycorrhizal roots and the number of taxa (r= −0.64, P< 0.01), and a significant negative correlation between the percentage of non-mycorrhizal roots and the number of morphotypes (r= −0.44, P< 0.05). Among the studied sites, the average number of isolates per tree in the Kashraf area was in the superior group (Group A), while the Chenar Bagali area was ranked in the lower group (Group C) (P< 0.05). Similarly, the average number of morphotypes per tree in the Kashraf area was in the superior group (Group A), while the Chenar Bagali and Nozhian areas were classified in the lower group (Group C) (P< 0.05). Conclusion: The morphotypes identified across different sites were partly similar, but the percentage of mycorrhizal roots varied among the studied areas. Overall, the average number of isolates ranged from 1.47 to 18.20 per ten 10-cm root segments, and the average number of morphotypes per site ranged from 0.94 to 1.60. The differences in the number of isolates per root in different areas may be due to environmental conditions such as temperature, humidity, soil type, and light, which have a great influence on the growth and establishment of these microorganisms. In addition, the type and diversity of oak trees may be associated with different levels of fungal abundance, which can affect ectomycorrhizal populations. Soil nutrients, especially nitrogen and phosphorus, can also influence ectomycorrhizal fungal populations. Moreover, human activities and changes in oak habitats affect their ecosystems and modify ectomycorrhizal populations. Competition among soil microorganisms, including the presence of different fungal and bacterial species, may also contribute to these variations and affect ectomycorrhizal populations. Since no prior study has been conducted on the identification and diversity of ectomycorrhizal populations in the Zagros oak forests, this study can provide part of the basic information in this field. سابقه و هدف: همزیستی اکتومیکوریزی بین گروهی از قارچ‌های بازیدیومیست و آسکومیست با گونه‌هایی از درختان جنگلی در مناطق معتدله، مدیترانه‌ای و نیمه‌گرمسیری تشکیل می‌شود و نقش مهمی در استقرار، عملکرد و تکامل درختان در این مناطق دارد. این نوع همزیستی نقش اساسی در بهبود سلامت گیاه با محافظت از آن در برابر تنش‌های زنده و غیرزنده و بهبود ساختار خاک ایفا می‌کند. قارچ‌های اکتومیکوریزا نقش مهمی در رشد و جذب مواد مغذی در درختان بلوط دارند. تحقیقات نشان داده است، نهال‌های بلوط از قارچ‌های اکتومیکوریزای همزیست بهره می‌برند و جذب مواد غذایی توسط ریشه‌های آنها، به‌ویژه در خاک‌های فقیر، افزایش می‌یابد. این قارچ‌ها شبکه‌ای را با گیاهان تشکیل می‌دهند و به نهال‌های بلوط در غلبه بر محدودیت‌های مواد مغذی در مکان‌های نامساعد کمک می‌کنند. وجود یک جامعه اکتومیکوریزی متنوع و با جمعیت بالا برای بازسازی و پایداری جنگل‌های بلوط ضروری است و رابطه پیچیده بین این قارچ‌ها و درختان بلوط را برجسته می‌کند. هدف از انجام این تحقیق، شناسایی مورفوتایپ‌های موجود در جنگل‌های بلوط استان لرستان و بررسی آماری جمعیت این قارچ‌های اکتومیکوریزی بود. مواد و روش‎ها: به‌منظور بررسی قارچ‌های اکتومیکوریز همزیست با درختان بلوط در جنگل‌های استان لرستان، از رویشگاه‌های طبیعی درختان بلوط، تعداد ۶ سایت با نام‌های شوراب، پل کشکان، گریت، کاشرف، چناربگالی و نوژیان انتخاب شد. پس از ثبت اطلاعات جغرافیایی هر سایت، در هر رویشگاه تعداد ۱۵ درخت به‌صورت تصادفی انتخاب گردید و نمونه‌هایی از خاک به همراه ریشه از عمق ۰ تا ۳۰ سانتی‌متری ریزوسفر هر گیاه بلوط جمع‌آوری و به آزمایشگاه منتقل شدند. سپس درصد ریشه خشک، ریشه میکوریزی و غیرمیکوریزی، تعداد مورفوتایپ‌ها و آرایه‌ها مشخص شد و داده‌های موجود با نرم‌افزار SPSS تحلیل آماری شدند. نتایج و یافته‌ها: در ایستگاه‌های بررسی‌شده درصد ریشه‎های اکتومیکوریزی از ۱۰ تا ۵۶ درصد متغیر بود و مورفوتایپ‌های شناسایی‌شده بیشتر از دو جنس Cenococcum و Hygrophorus شناسایی شدند. نتایج حاصل از بررسی‌های آماری نشان داد، اختلاف درصد ریشه غیرزنده، ریشه غیر‌میکوریزی، ریشه میکوریزی و نوع و تعداد آرایه‌های قارچی همزیست در ایستگاه‌های بررسی‌شده کاملاً معنی‌دار بود (P<0.01)، اما اختلاف بین تعداد مورفوتایپ‌ها در ایستگاه‌های بررسی‌شده معنی‌دار نشد (P>0.05). بین تعداد آرایه‌ها و درصد ریشه‌های خشک (r = -0.33) و بین درصد ریشه‌های میکوریزی و ریشه‌های خشک (r = -0.37) همبستگی منفی معنی‌دار مشاهده شد (0.05>P). بین درصد ریشه غیر‌میکوریزی و تعداد آرایه‎ها (r= -0.64) همبستگی منفی کاملاً معنی‌دار (0.01>P) و بین درصد ریشه غیر‌میکوریزی و تعداد مورفوتایپ همبستگی منفی معنی‌دار (r = -0.44) مشاهده گردید (0.05>P). از بین ایستگاه‌های بررسی‌شده میانگین تعداد جدایه در هر درخت در منطقه کاشرف در گروه برتر (گروه A) و در منطقه چنار بگالی در گروه پایین‌تر (گروه C) قرار گرفت (P<0.05). همچنین از بین ایستگاه‌های بررسی‌شده میانگین تعداد مورفوتایپ در هر درخت در منطقه کاشرف در گروه برتر (گروه A) و در منطقه چنار بگالی و نوژیان در گروه پایین‌تر (گروه C) قرار گرفت (P<0.05). نتیجه‌گیری: مورفوتایپ‌های شناسایی‌شده در ایستگاه‌های مختلف تا حدی شبیه بودند، اما درصد ریشه‌های میکوریزی در ایستگاه‌های مورد مطالعه متفاوت بود. درمجموع، میانگین تعداد جدایه‌ها از 47/1 تا 20/18 عدد در هر ۱۰ عدد ریشه ۱۰ سانتی‌متری شمارش شد و میانگین تعداد مورفوتایپ‌ها در این ریشه‌ها از 94/0 تا 60/1 در هر ایستگاه متغیر بود. اختلاف تعداد جدایه‌ها در هر ریشه در مناطق مختلف می‌تواند ناشی از شرایط محیطی مانند دما، رطوبت، نوع خاک و نور باشد که تأثیر زیادی بر رشد و استقرار این میکروارگانیسم‌ها دارد. همچنین، نوع و تنوع درختان بلوط ممکن است با میزان مختلفی از قارچ‌ها ارتباط داشته باشد که این موضوع می‌تواند بر جمعیت اکتومیکوریزها تأثیر بگذارد. تغذیه و مواد مغذی خاک، به‌ویژه نیتروژن و فسفر نیز می‌تواند بر جمعیت قارچ‌های اکتومیکوریز تأثیرگذار باشد. علاوه‌بر‌این، فعالیت‌های انسانی و تغییرات حاصل‌شده در زیستگاه این درختان بر اکوسیستم‌های آنها تأثیر گذاشته و جمعیت اکتومیکوریزها را تغییر می‌دهد. رقابت بین میکروارگانیسم‌ها، شامل وجود گونه‌های مختلف قارچی و باکتریایی در خاک نیز می‌تواند در این اختلافات مؤثر باشد و بر جمعیت اکتومیکوریزها تأثیر بگذارد. با توجه به اینکه تاکنون هیچ تحقیقی در ‌مورد شناسایی و تنوع جمعیت اکتومیکوریزها در جنگل‌های بلوط زاگرس انجام ‌نشده است، این بررسی می‌تواند بخشی از اطلاعات ‌پایه را در این زمینه ارائه دهد.

https://ijfrpr.areeo.ac.ir/article_133332_1085e0149d02a8e16e9552265f6ac8e8.pdf

موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات حمایت و حفاظت جنگلها و مراتع ایران 1735-0859 23 1 2025 03 21 Temporal analysis and assessment of surface water quality in the Hamoun-Hirmand basin, the impact of salinity on soil degradation and intensification of dust storm events: Evaluation of sustainable water use in irrigation and agriculture ارزیابی و تحلیل زمانی کیفیت آب‌های سطحی در حوزه‌آبخیز هامون‌هیرمند، تأثیر شوری آب بر تخریب خاک و تشدید گردوغبار: بررسی کاربری پایدار آب در آبیاری و کشاورزی 70 98 133338 10.22092/ijfrpr.2025.367057.1640 FA سکینه لطفی نسب اصل استادیار بخش تحقیقات بیابان، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران فاطمه درگاهیان دانشیار بخش تحقیقات بیابان، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران زهرا سعیدی فر محقق، بخش تحقیقات بیابان، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران آزاده گوهر دوست محقق، بخش تحقیقات بیابان، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران 0000-0003-1194-2581 Journal Article 2024 09 16 Background and Objectives: In recent years, the quality of surface waters has deteriorated due to pollution from various sources such as agricultural runoff, industrial effluents, and municipal wastewater. These factors can alter water quality and affect the livelihoods of communities and the environment. Assessing the quality of surface waters for agricultural and irrigation purposes is essential to ensure the safety of crops, ecosystems, and human health. The use of unsuitable water for agriculture can lead to soil salinization, ecosystem degradation, desertification, and the occurrence of dust storm events. Therefore, stakeholder participation and policy interventions are essential to enforce regulations and best practices for the protection of surface water quality. Methodology: The Hamoun-Hirmand watershed, covering an area of 63,589.6 square kilometers, is located in the southeast of Iran. This closed watershed is highly important in terms of water resources and faces challenges such as water scarcity, pollution, and threats from climate change. Efforts are underway to improve water management, protect this unique ecosystem, and ensure food security. This study monitored the quality of surface waters in this watershed with a focus on sustainable agricultural practices, aiming to protect the ecosystem, prevent desertification, and reduce dust storm events caused by human activities. For this purpose, the chemical quality of surface water in the Hamoun-Hirmand watershed was investigated at 10 hydrometric stations with quantitative (flow rate) and qualitative (physicochemical parameters) data during the years 1976 to 2016. Parameters such as flow rate, electrical conductivity (EC), total dissolved solids (TDS), acidity (pH), cations (calcium, magnesium, sodium, and potassium), anions (chloride, sulfate, and carbonate), sodium percentage, sodium adsorption ratio (SAR), and total hardness were examined. Finally, the Piper diagram was used to study the hydrochemical facies, and the Wilcox diagram was applied to assess water quality for irrigation and agricultural purposes. Using 26 years of data from two meteorological stations in Zabol and Zahak, this research examined dust storm events, identified the generating winds, and analyzed the relationship between dust storms and water salinity. The WRPlot View.8.0.2 software was employed to draw the dust rose diagrams. Results: The study of Hamoun surface waters showed that salinity (EC and TDS) varied among stations. The dominant ions were sodium, magnesium, chloride, and sulfate. Ion concentrations increased over time due to geological, hydrological, and climatic factors of the region. Salinity was within acceptable limits in most stations except for Pol-e Shileh and Lar-Payin, but it showed an increasing trend. The droughts of 1998–2008 and 2010–2011 were associated with increased salinity. EC and TDS had a direct correlation with each other and an inverse relationship with water flow. The highest salinity values were observed in hot months with the lowest flow rates. In the upstream part of the watershed, water quality was mainly “slightly saline to saline” and suitable for irrigation and agriculture, while in the downstream part, water quality was “very saline” and mostly fell into the C4-S4 and C4-S3 classes, unsuitable for agriculture and leading to increased salt concentrations, especially sulfate and chloride anions and sodium cations. The quality of Hirmand River water declined in the Chah-Nimeh wells, probably due to irrigation, agricultural and aquaculture activities, high evaporation, and the entry of suspended sediments into the wells. The study of dust in Zahak and Zabol showed that the significant increase of dust events in specific years was associated with factors such as geographical location, climate changes, land use, and water salinity. Although water salinity played a more significant role in Zahak, other factors contributed in Zabol. Overall, the occurrence of dust storms was the result of the complex interaction of multiple environmental factors, with water salinity being one of them. Conclusion: The Hamoun-Hirmand watershed faces water quality challenges due to both natural and human factors such as climate change, irrigation and agricultural activities, wastewater, and urbanization. These factors affect salinity, ion concentrations, and the overall health and quality of water, ultimately impacting soil and ecosystems. Continuous monitoring of water quality parameters and the adoption of water management strategies are essential to address challenges leading to ecosystem and land degradation and to ensure sustainable use of this vital resource. Conservation, efficient irrigation, and wastewater treatment can improve water quality. Therefore, further research is required to identify sources of pollution and develop comprehensive water management programs, considering the relationship between land use practices, water quality, and ecosystem health سابقه و هدف: در سال‌های اخیر، کیفیت آب‌های سطحی به‌دلیل آلودگی ناشی از منابع مختلف مانند رواناب‌های کشاورزی، پساب‌های صنعتی و فاضلاب‌های شهرنشینی رو‌به وخامت گذاشته است. این عوامل می‌توانند کیفیت آب را تغییر داده و معیشت جوامع و محیط‌زیست را تحت تأثیر قرار دهند. ارزیابی کیفیت آب‌های سطحی برای اهداف کشاورزی و آبیاری، تضمین ایمنی محصولات، اکوسیستم‌ها و سلامت انسان بسیار مهم است. استفاده از آب نامناسب برای کشاورزی می‌تواند منجر به شوری خاک، تخریب اکوسیستم و بیابان‌زایی و وقوع رخدادهای گردوغباری شود. بنابراین، مشارکت ذی‌نفعان و مداخلات سیاستی برای اجرای مقررات و بهترین شیوه‌ها برای حفاظت از کیفیت آب‌های سطحی ضروریست. مواد و روش‌ها: حوزه ‌آبخیز هامون‌هیرمند با مساحت 6/33589 کیلومتر‌مربع، در جنوب‌شرق کشور واقع شده است. این حوزه بسته از‌نظر منابع آبی از اهمیت بالایی برخوردار است و با چالش‌هایی مانند کمبود آب، آلودگی و تهدیدات ناشی از تغییرات آب‌و‌هوایی روبه‌رو است. برای بهبود مدیریت آب، محافظت از این اکوسیستم منحصر‌به‌فرد و تضمین امنیت غذایی، تلاش‌هایی در حال انجام است. این مطالعه بر پایش کیفیت آب‌های سطحی در این حوزه آبخیز با تمرکز بر شیوه‌های پایدار کشاورزی، با هدف حفاظت از اکوسیستم، جلوگیری از بیابان‌زایی و وقوع رخدادهای گردوغبار تحت تأثیر فعالیت‌های انسانی متمرکز شده است. برای این منظور، این مطالعه به بررسی کیفیت شیمیایی آب سطحی حوزه ‌آبخیز هامون‌هیرمند در 10 ایستگاه آب‌سنجی دارای آمار و اطلاعات کمی (دبی) و کیفی (پارامترهای فیزیکوشیمیایی) طی سال‌های 1976 تا 2016 می‌پردازد. برای ارزیابی کمیت و کیفیت آب پارامترهایی مانند دبی، مقادیر هدایت‌الکتریکی، مجموع‌ (کلسیم، منیزیم، سدیم و پتاسیم)، آنیون‌ها (کلر، سولفات و کربنات)، درصد سدیم، نسبت جذب سدیم و سختی کل آب بررسی شد. درنهایت برای بررسی خصوصیات هیدروشیمیایی آب از نمودار پایپر و برای بررسی کیفیت آن برای مصارف آبیاری و کشاورزی از نمودار Wilcox استفاده شد. در این پژوهش، با بهره‌گیری از داده‌های 26 ساله دو ایستگاه هواشناسی زابل و زهک، وقایع گردوغبار، شناسایی بادهای مولد آنها و ارتباط بین گردوغبار و شوری آب بررسی شده و برای ترسیم گل‌غبار رخدادهای گردوغبار از نرم‌افزارWRPlot View.8.0.2 استفاده شده است. نتایج و یافته‌ها: مطالعه بر روی آب‌های سطحی هامون نشان داد، شوری EC) و TDS) در ایستگاه‌ها متفاوت است. یون‌های غالب سدیم، منیزیم، کلرید و سولفات هستند. غلظت یون‌ها در طول زمان افزایش یافته که به عوامل زمین‌شناسی، هیدرولوژی و اقلیم منطقه نسبت داده می‌شود. شوری در بیشتر ایستگاه‌ها به‌جز دو ایستگاه پل‌شیله و لار پایین و در حد مجاز است، اما روند افزایشی دارد. خشک‌سالی‌های 1998-2008 و 2011-2010 با افزایش شوری همراه بودند. EC و TDS با یکدیگر رابطه مستقیم و با دبی آب رابطه معکوس دارند. بیشترین مقادیر شوری در ماه‌های گرم و کمترین دبی در همان زمان‌ها مشاهده شد. در بالادست حوزه کیفیت آب عمدتاً «کمی شور تا شور» بوده و برای فعالیت‌های آبیاری و کشاورزی مناسب است، درحالی‌که در پایین‌دست حوزه ‌آبخیز آب دارای کیفیت «بسیار شور» بوده و بیشتر در رده C4-S4 و C4-S3 قرار داشته که برای آبیاری و کشاورزی نامناسب بوده و بر غلظت املاح آن به‌ویژه آنیون سولفات و کلر و کاتیون سدیم افزوده می‌شود. کیفیت آب رودخانه هیرمند در محل چاه‌‌نیمه‌ها کاهش می‌یابد که احتمالاً ناشی از فعالیت‌های آبیاری، کشاورزی و آبزی‌پروری، تبخیر بالا و ورود ذرات معلق به آب چاه‌نیمه‌ها است. مطالعه گردوغبار در مناطق زهک و زابل نشان داده است، افزایش قابل‌توجه وقایع گردوغبار در سال‌های خاصی به عوامل مختلفی از‌جمله موقعیت جغرافیایی، تغییرات اقلیمی، کاربری زمین و شوری آب مرتبط است. هرچند شوری آب در منطقه زهک نقش مهمتری دارد، اما در منطقه زابل عوامل دیگری نیز دخیل هستند. به‌طور‌کلی، وقوع گردوغبار نتیجه تعامل پیچیده عوامل مختلف محیطی است و شوری آب یکی از این عوامل است. درک این یافته‌ها به تدوین راهبرد‌های تخصیص، حفاظت و تصفیه آب و اقداماتی برای کاهش اثرهای خشک‌سالی کمک می‌کند. نتیجه‌گیری: حوزه آبخیز هامون‌هیرمند با چالش‌های کیفیت آب ناشی از عوامل طبیعی و انسانی مانند تغییرات آب‌و‌هوایی، فعالیت‌های آبیاری و کشاورزی، فاضلاب و شهرنشینی روبه‌رو است. این عوامل بر شوری، غلظت یون‌ها و سلامت و کیفیت کلی آب و درنهایت، خاک و اکوسیستم تأثیر می‌گذارد. پایش مستمر پارامترهای کیفی آب و اتخاذ راهبرد‌های مدیریت آب برای مقابله با چالش‌ها منجر به تخریب اکوسیستم و سرزمین و تضمین استفاده پایدار از این منبع حیاتی ضروریست. صرفه‌جویی، آبیاری کارآمد و تصفیه فاضلاب می‌تواند کیفیت آب را بهبود ببخشد. بنابراین، تحقیقات بیشتر برای یافتن منابع آلودگی و برنامه‌های جامع مدیریت آب با در‌نظر‌گرفتن ارتباط بین شیوه‌های استفاده از زمین، کیفیت آب و سلامت اکوسیستم مورد‌نیاز است.

https://ijfrpr.areeo.ac.ir/article_133338_74e3fce6441c99b8669fc921da6d95c9.pdf

موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات حمایت و حفاظت جنگلها و مراتع ایران 1735-0859 23 1 2025 03 21 REDD+ initiative within the framework of the climate change regime and its role in protecting forests and reducing greenhouse gases ابتکار REDD+ در چارچوب رژیم تغییرات اقلیمی و نقش آن در حفاظت از جنگل‌ها و کاهش گازهای گلخانه‌ای 99 126 134629 10.22092/ijfrpr.2025.369764.1677 FA ولی اله نصیری دانشجوی دکتری حقوق بین‌الملل، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مراغه، ایران 0000-0001-5762-2167 صالح رضایی پیش رباط نویسنده مسئول، دانشیار، پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای تهران، ایران. پست الکترونیک: srezaei@aeoi.org.ir حجت سلیمی ترکمانی دانشیار، گروه حقوق دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران. Journal Article 2025 06 08 Background and Objective: Forests absorb considerable amounts of excess carbon dioxide from the atmosphere through the process of photosynthesis and, by carbon sequestration, play a key role in mitigating climate change, reducing global warming, and improving air quality. However, when degraded or mismanaged, they themselves turn into a source of greenhouse gas emissions. For this reason, in the decisions and outcome documents of the Conferences of the Parties (COP) to the UN Framework Convention on Climate Change, from COP 11 in Montreal (2005) to COP 29 in Baku (2024), the mechanism of Reducing Emissions from Deforestation and Forest Degradation (REDD+) has been emphasized as an initiative for forest protection and greenhouse gas reduction. Examining the role of this initiative in forest conservation and greenhouse gas mitigation is the main purpose of the present study. Accordingly, the central question is: what role does REDD+ play within the framework of the climate change regime in conserving forests and reducing greenhouse gas emissions? This research is based on the hypothesis that REDD+ is an incentive-based mechanism founded on the principle of payment for ecosystem services, where developing countries refrain from deforestation in return for financial support from developed countries. In this regard, developed countries, unwilling for developing nations to repeat their past forest-dependent development path, agree to compensate them for this “missed opportunity.” Methodology: This study employs a descriptive–analytical approach, relying on international legal documents including climate treaties, COP decisions, and international case law to examine the nature, status, importance, financing methods, criteria, requirements, and procedures for implementing the REDD+ mechanism. The methodological framework combines legal dogmatism (description of the existing legal system) with the systemic method (criticism of adequacy, utility, and effectiveness of the current rules). Although field research plays a limited role in this approach, the use of legal analysis and interpretation makes it possible to identify a desired legal system. Moreover, a secondary analysis has been applied at the national level to assess the prospects and challenges of implementing REDD+ in Iran for forest protection. Results: Ensuring the sustainability of environmental projects and achieving effective outcomes requires the formulation of laws, executive procedures, and enforcement guarantees. The criteria, requirements, and procedures for REDD+ have been gradually developed through COP decisions under the Framework Convention. While REDD+ enjoys significant normative support, the findings reveal that international climate documents merely emphasize the need for safeguards and delegate the monitoring of their observance to national strategies. Given that safeguards—such as protection of indigenous peoples’ rights—are critical to the success of REDD+, it is essential that international documents clearly define mechanisms for compliance and monitoring. Conclusion: The results show that REDD+ has undergone conceptual, functional, and goal-oriented transformations within the climate change regime. It has evolved from a single-dimensional management mechanism (decarbonization) into a multi-dimensional tool for achieving a broad range of sustainable development goals, including greenhouse gas mitigation, climate change adaptation, biodiversity conservation, sustainable forest use and management, respect for indigenous rights, environmental participation, improved local livelihoods, and food security. Despite these advantages, REDD+ implementation faces challenges, notably its state-centered approach. International instruments consider governments as the primary executive and supervisory bodies, but limited state capacities often hinder prioritization of the initiative. The findings further demonstrate that Iran, despite possessing significant capacities in defining, designing, registering, validating, monitoring, and approving related projects, holds no prominent position among countries in terms of REDD+ implementation. The projects carried out in Iran so far have been pilot studies and modeling exercises designed to evaluate and analyze various scenarios for forest protection, pollution reduction, and climate change mitigation. سابقه و هدف: جنگل‌ها با فرایند «فتوسنتز» مقادیر قابل توجهی از دی‌اکسید کربن اضافی را از جو جذب کرده و با «ترسیب کربن» نقش مهمی در کاهش اثرهای تغییرات اقلیمی، کاهش اثرهای گرمایش زمین و بهبود کیفیت هوا دارند. اما در صورت تخریب یا سوء مدیریت خود بهمنبع انتشار گازهای گلخانه‌ای تبدیل میشوند. بههمین دلیل در تصمیمات و اسناد خروجی کنفرانسهای طرفین کنوانسیون چارچوب تغییرات اقلیمی از کاپ 11 در مونترال (۲۰۰۵) تا کاپ 29 (2024) در باکو، سازوکار «کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای ناشی از جنگلزدایی و تخریب جنگل» یا به اختصار ابتکار REDD+ برای حفاظت از جنگل‌ها و کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای مورد تأکید قرار گرفته است. بررسی نقش این ابتکار در حفاظت از جنگل‌ها و کاهش گازهای گلخانه‌ای، هدف اصلی این پژوهش میباشد، ازاین‌رو این پرسش مطرح میباشد که ابتکار ذکرشده در چارچوب رژیم تغییرات اقلیمی چه نقشی در حفاظت از جنگل‌ها و کاهش گازهای گلخانه‌ای دارد؟ این پژوهش براین فرضیه استوار است که کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای ناشی از جنگلزدایی و تخریب جنگل یک سازوکار ترغیبی و تشویقی مبتنی بر پرداخت خدمات اکوسیستم در مقابل چشمپوشی از مزایای اقتصادی جنگلها میباشد تا به این طریق کشورهای درحال توسعه در قبال کمکهای مالی کشورهای توسعهیافته، از تخریب جنگلهای خود اجتناب کنند. کشورهای توسعه‌یافته نمی‌خواهند کشورهای در حال توسعه همان اشتباه توسعه اقتصادی وابسته به جنگل را مرتکب شوند، بنابراین تمایل دارند بهکشورهای در حال توسعه برای این فرصت از دست رفته غرامت بپردازند. مواد و روشها: این پژوهش بهروش توصیفی-تحلیلی و با بهرهگیری از اسناد بین‌المللی از جمله معاهدات اقلیمی، تصمیمات کاپ اعضای کنوانسیون چارچوب، رویه قضایی بین‌المللی به تبیین ماهیت، جایگاه، اهمیت، نحوه تأمین مالی، ضوابط، الزامات و نحوه اجرای سازوکار کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای ناشی از جنگلزدایی و تخریب جنگل میپردازد. رویکرد روششناختی این پژوهش مبتنی بر دگماتیسم حقوقی (توصیف نظام حقوقی موجود) و روش سیستمی (نقد کفایت، سودمندی و کارکرد قواعد کنونی) است. بدیهی است که در این روش از پژوهشهای میدانی کمتر استفاده شده است، اما با استفاده از هنر حقوقی یعنی تحلیل و توصیف نظام حقوقی موجود میتوان به نظام حقوقی مطلوب رسید. همچنین برای بررسی موضوع در سطح ملی و اجرای ابتکار ذکرشده برای حفاظت از جنگل‌های ایران از روش تحلیل ثانویه استفاده شده است. یافتهها: برای استمرار حیات طرحهای محیطزیستی و کسب نتایج مطلوب، نیاز به تدوین قوانین، آیین اجرا و ضمانت اجرای مؤثر میباشد. ضوابط، الزامات و نحوه اجرای REDD+ در طی تصمیمات مختلف کنفرانس اعضای کنوانسیون چارچوب تغییرات اقلیمی شکل گرفته است. با توجه به اینکه ابتکار مورد بحث از پشتوانه هنجاری قابل قبولی برخوردار است. اما یافتههای تحقیق نشان میدهد که اسناد بینالمللی اقلیمی فقط تدابیر حفاظتی به لزوم رعایت تدابیر حفاظتی اشاره کرده و نظارت بر رعایت تدابیر حفاظتی را به سند راهبردی ملی محول کردهاند. با توجه به این که تدابیر حفاظتی مانند حمایت از حقوق مردمان بومی بهشدت با اجرای موفق ابتکار مورد بحث در ارتباط است، ازاین‌رو لازم و ضروری است تا آیین‌ پایبندی و نظارت بر رعایت تدابیر حفاظتی در اسناد بین‌المللی بهروشنی تعریف و مشخص شود. نتیجهگیری: نتایج تحقیق نشان میدهد که ابتکار ذکرشده در چارچوب رژیم تغییرات اقلیمی، دچار تحولات مفهومی، کارکردی و اهدافی شده است. بهطوری که از یک سازوکار مدیریتی تک بُعدی (کربنزدایی) به ابزاری چند بُعدی برای دستیابی بهطیف وسیعی از اهداف توسعه پایدار (شامل کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، کاهش تغییرات اقلیمی، حفاظت از تنوعزیستی، استفاده پایدار از جنگل‌ها و بهبود مدیریت جنگل‌ها، احترام به حقوق بومیان، مشارکت زیست محیطی، بهبود معیشت جوامع محلی و امنیت غذایی) تبدیل شده است. با وجود مزایای متعدد، اجرای ابتکار ذکرشده با موانع و چالشهایی مانند رویکرد دولت‌محوری مواجه است. بهعبارت دیگر، اسناد بینالمللی، دولت را بهعنوان نهاد اجرایی (مجری) ابتکار ذکرشده در نظر گرفتهاند که با توجه به ظرفیت‌های ناکافی دولتها، احتمال دارد اجرای ابتکار مورد بحث، در اولویت نهادهای دولتی قرار نگیرد. نتایج تحقیق همچنین نشان میدهد ایران با وجود داشتن ظرفیتهای بسیار بالا در تعریف، طراحی، ثبت، اعتبارسنجی، نظارت و تأیید پروژههای مرتبط، جایگاه چندانی در بین کشورها از لحاظ اجرای ابتکار ذکرشده ندارد. پروژه‌های اجرا شده نیز بهصورت پایلوت و با مدل‌سازی برای ارزیابی و تحلیل سناریوهای مختلف با هدف حفاظت از جنگل‌ها، کاهش آلودگی و مقابله با تغییرات اقلیمی انجام شده است.

https://ijfrpr.areeo.ac.ir/article_134629_1f06e6ed0b8991d7822b079853664f33.pdf

موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات حمایت و حفاظت جنگلها و مراتع ایران 1735-0859 23 1 2025 03 21 An examination of the correlation between the occurrence of dust storms and temperature variations in southeastern Iran (case study: Sistan-Baluchistan Province) بررسی رابطه بین فراوانی وقوع طوفان‌های گرد‌و‌غبار با متغیرهای دمایی در جنوب‌شرقی ایران (مطالعه موردی: استان سیستان و بلوچستان) 127 141 133359 10.22092/ijfrpr.2025.368227.1657 FA مائده نصری دکتری کنترل و مدیریت بیابان، دانشکده کویرشناسی، دانشگاه سمنان، سمنان، محمد رحیمی استاد، دانشکده کویرشناسی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران هادی جلیلی استادیار، مرکز تحقیقات پژوهشگاه فضایی ایران، تهران، ایران فرشته طریقت کارشناس ارشد سنجش از دور، مرکز تحقیقات پژوهشگاه فضایی ایران، تهران، ایران. علی اکبر دماوندی استادیار، موسسه آموزش و ترویج کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران. ایران Journal Article 2025 01 05 Background and Objectives: Global warming can influence soil health and productivity by accelerating the rate and intensity of erosion. Previous studies have shown that arid and semi-arid regions are at higher risk of wind erosion than other regions due to increased soil surface evaporation and reduced soil moisture. Temperature variations directly affect soil moisture and crop production in plants. For example, high temperatures cause soil drying, which limits plant growth. Drier soils with less vegetation cover are more prone to wind erosion. Furthermore, temperature changes modify the pressure gradient in desert and arid regions, leading to strong and persistent winds, which are among the main causes of dust storms in these areas. Methodology: This study examined the relationship between the frequency of dust storms and land surface temperature (LST), mean temperature, maximum temperature (Tmax), minimum temperature (Tmin), and vegetation cover in Sistan-Baluchistan Province. These variables were derived from MODIS satellite imagery and meteorological data over a 20-year period (2000–2020). The DSI index was used to analyze the trend of dust storm days. A multilayer Perceptron neural network (MLP) was employed to predict the importance of the studied variables in the frequency of dust storm days. In designing the neural network, the input activation function was sigmoid, while the output activation function was identity. The network was structured with one hidden layer and five neurons. Linear regression was also used to evaluate the trends of variable changes. Results: The results showed that the trend of changes in the DSI index in the study area was decreasing and statistically significant (P-value = 0.007). The highest and lowest values of this index were 40 and 4, respectively. The LST index and Tmax were the most important variables, while NDVI had the least importance in predicting dust storms in the study area. The highest and lowest values of the LST index were 10°C and 6°C, respectively. The trend of this index has decreased significantly in recent years (P-value = 0.03). Spatially, the highest LST values were recorded at Zabol, Iranshahr, and Saravan stations, while the lowest values were observed at Zahedan, Khash, and Chabahar. The highest and lowest Tmax values were 32°C and 30°C, respectively, and its trend was not statistically significant. Conclusion: Among the temperature-related variables studied, LST and Tmax had the greatest impact on changes in the dust storm index. In the study area, the average LST and Tmax were measured at 8°C and 31°C, respectively, which can strongly influence other environmental factors such as air pressure, wind, and soil moisture. In contrast, NDVI, mean temperature, and Tmin had the least effect. The spatial variation pattern also confirmed the influence of LST and Tmax on DSI, with the northern part of Sistan-Baluchistan Province experiencing a more critical situation in terms of dust storm frequency. In conclusion, considering the key role of land surface temperature in DSI changes, management and planning in Sistan-Baluchistan should focus on appropriate land use planning and controlling land use changes to reduce surface temperature and limit dust storm sources. سابقه و هدف: گرمایش جهانی با تأثیر بر سرعت و شدت فرسایش می‌تواند بر روی سلامت و بهره‌وری خاک اثرگذار باشد. مطالعات قبلی در این زمینه نشان داده است، خطر فرسایش بادی در مناطق خشک و نیمه‌خشک به‌دلیل افزایش تبخیر از سطح خاک و کاهش رطوبت خاک‌دانه‌ها بیشتر از سایر مناطق است. تغییرات دما می‌تواند به‌صورت مستقیم بر میزان آب خاک و تولید محصول در گیاهان تأثیر بگذارد. به‌عنوان‌مثال، دماهای بالا می‌تواند منجر به خشکی خاک و محدود‌شدن رشد گیاهان شود. خاک‌های خشک‌تر با پوشش گیاهی کمتر مستعد فرسایش بادی هستند. همچنین، تغییرات دمایی با تغییر گرادیان فشار در مناطق بیابانی و خشک باعث ایجاد بادهای شدید و دائمی می‌شوند که خود از دلایل اصلی ایجاد طوفان‌های گرد‌و‌غبار در این مناطق است. مواد و روش‌ها: در این مطالعه رابطه بین متغیرهای دمای سطح زمین، دمای میانگین، حداکثر و حداقل و پوشش گیاهی بر روی فراوانی وقوع طوفان‌های گرد‌و‌غبار در استان سیستان و بلوچستان بررسی شد. این متغیرها در یک بازه زمانی 20 ساله از سال 2000 تا 2020 با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای مادیس و داده‌های هواشناسی تهیه شد. از شاخص DSI برای بررسی روند تغییرات روزهای همراه با گرد‌و‌غبار استفاده گردید. همچنین، از روش شبکه عصبی پرسپترون چندلایه برای پیش‌بینی اهمیت متغیرهای مورد ‌مطالعه در فراوانی روزهای همراه با گرد‌و‌غبار استفاده شد. در طراحی شبکه عصبی پرسپترون تابع فعال ورودی برابر با سیگموئید و تابع فعال خروجی تابع همانی بود. شبکه مورد‌نظر با استفاده از یک لایه پنهان و 5 نورون طراحی شد. از روش رگرسیون خطی نیز برای بررسی روند تغییرات متغیرها استفاده شد. نتایج و یافته‌ها: نتایج نشان داد، روند تغییرات شاخص DSI در منطقه مورد ‌مطالعه به‌صورت کاهشی و معنادار است (007/0= P-value). بیشترین و کمترین مقدار این شاخص به‌ترتیب برابر با 40 و 4 می‌باشد. نتایج همچنین نشان داد، شاخص LST و دمای حداکثر به‌ترتیب بیشترین اهمیت و متغیر NDVI کمترین اهمیت را در پیش‌بینی طوفان‌های گرد‌و‌غبار در منطقه مورد ‌مطالعه دارد. بیشترین و کمترین مقدار شاخص LST برابر با 10 و 6 درجه سلسیوس مشاهده شد. همچنین نتایج نشان داد، در سال‌های اخیر روند تغییرات این شاخص به‌صورت کاهشی و معنادار بوده است (03/0= P-value). از‌نظر تغییرات مکانی بیشترین مقدار شاخص LST در ایستگاه‌های زابل، ایرانشهر و سراوان و در مقابل کمترین مقدار این شاخص در ایستگاه‌های زاهدان، خاش و چابهار مشاهده شد. همچنین، بیشترین و کمترین مقدار شاخص دمای حداکثر برابر با 32 و 30 درجه سلسیوس می‌باشد. روند تغییرات این متغیر معنادار نبود. نتیجه‌گیری: از بین متغیرهای دمایی مورد ‌مطالعه به‌ترتیب دمای سطح زمین و دمای حداکثر بیشترین تأثیر را در روند تغییرات شاخص طوفان گرد‌و‌غبار داشت. در منطقه مورد‌ مطالعه میانگین دمای سطح زمین و دمای حداکثر به‌ترتیب برابر با 8 و 31 درجه سلسیوس اندازه‌گیری شد که از این نظر می‌توانند تأثیرات زیادی را بر روی سایر عوامل محیطی مانند فشار هوا، باد، رطوبت خاک و ... داشته باشند. متغیر پوشش گیاهی، دمای میانگین و دمای حداقل نیز به‌ترتیب کمترین تأثیر را داشتند. روند تغییرات مکانی نیز نشان‌دهنده تأثیرپذیری روند تغییرات شاخص طوفان گرد‌و‌غبار از دمای سطح زمین و دمای حداکثر بود و شمال استان سیستان و بلوچستان وضعیت بحرانی‌تری را از‌نظر مقادیر طوفان گرد‌و‌غبار تجربه می‌کند. در‌مجموع می‌توان نتیجه گرفت، با توجه به نقش و اهمیت دمای سطح زمین در تغییرات شاخص DSI، در منطقه مورد ‌مطالعه، مدیریت و برنامه‌ریزی در استان سیستان و بلوچستان باید در جهت اجرای آمایش سرزمین مناسب و مدیریت تغییرات کاربری اراضی در جهت کاهش دمای سطح زمین و کنترل کانون‌های تولید گرد‌و‌غبار باید باشد.

https://ijfrpr.areeo.ac.ir/article_133359_7d0769b34db38762bad04d10efe069ae.pdf

موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات حمایت و حفاظت جنگلها و مراتع ایران 1735-0859 23 1 2025 03 21 The effect of biological treatments of putrescine and salicylic acid on enhancing rosemary resistance to salinity through activation of secondary metabolites تأثیر تیمارهای زیستی پوترسین و سالیسیلیک اسید بر افزایش مقاومت رزماری در برابر شوری از طریق فعال‎سازی متابولیت‎های ثانویه 142 157 134515 10.22092/ijfrpr.2025.370001.1678 FA اسد صفری کارشناسی ارشد، گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران داود صمصام پور نویسنده مسئول، استاد، گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران مژگان سلیمانی زاده استادیار، گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران Journal Article 2025 07 06 Background and Objective: Soil salinity is one of the most important abiotic stresses that restricts plant growth and yield by disturbing ionic balance, reducing water absorption, and increasing the production of reactive oxygen species (ROS). Rosemary (Rosmarinus officinalis L.), as a medicinal and aromatic plant, has a high capacity for producing secondary metabolites such as phenols, flavonoids, and essential oils, which play an essential role in plant defense against stresses. Recent studies have shown that the application of growth-regulating compounds such as putrescine (a natural polyamine) and salicylic acid (a key phytohormone) can enhance plant resistance to unfavorable conditions by stimulating defense pathways and increasing the production of antioxidant compounds. Therefore, the aim of this research was to evaluate the effect of biological treatments with putrescine and salicylic acid on rosemary tolerance to salinity through the induction of secondary metabolites and the improvement of defense mechanisms. Methodology: In this study, the effects of putrescine (at concentrations of 0, 0.5, 1, and 2 mM) and salicylic acid (at concentrations of 0, 0.5, 0.7, and 1 mM) under salinity stress (0, 75, 125, and 150 mM NaCl) were evaluated on the physiological traits, biochemical parameters, and metabolite variations of rosemary. The experiment was conducted as a factorial in a completely randomized design with three replications. Results: The results showed that with increasing salinity concentration, proline content in the plant increased significantly. Under salinity stresses of 75, 125, and 150 mM, treatments with putrescine at 2 mM and salicylic acid at 1 mM increased proline content by 0.138, 0.166, and 0.218 mg g⁻¹ fresh weight, respectively, corresponding to increases of 78.98%, 82.53%, and 59.91% compared to the control. In addition, salinity increment caused a significant increase in carbohydrate content, and putrescine treatment at 0.5 mM under non-stress conditions enhanced carbohydrate accumulation. Under 75 and 125 mM salinity, the highest carbohydrate content was observed in the salicylic acid treatment at 1 mM, reaching 3.13 and 3.38 mg g⁻¹ fresh weight, which corresponded to increases of 138.93% and 77.89% compared to the control. Under 150 mM salinity, the combined treatment of putrescine (0.5 mM) and salicylic acid (0.7 mM) resulted in the highest proline content (3.3 mg g⁻¹). Under non-stress conditions, putrescine at 0.5 mM increased peroxidase activity by 86.53%. At 75 mM salinity, putrescine at 1 mM enhanced peroxidase activity by 23.47%, whereas at 150 mM salinity, the combined treatment of putrescine (0.5 mM) and salicylic acid (0.7 mM) increased peroxidase activity by 116.1%. Furthermore, the analysis of defense-related compounds showed that the combined treatment of putrescine (2 mM) and salicylic acid (1 mM) resulted in the highest rosmarinic acid content under 150 mM salinity. This treatment also significantly increased terpenoid compounds such as α-pinene, 1,8-cineole, borneol, and camphor. The increase in 1,8-cineole under this treatment indicates its positive effect on the synthesis of volatile compounds with antioxidant and antimicrobial properties. Conclusion: The findings of this study demonstrated that biological treatments with putrescine and salicylic acid play a significant role in enhancing the salinity tolerance of rosemary plants. These compounds improved the plant’s physiological balance under salt stress by increasing the production of secondary metabolites such as phenols and flavonoids, reducing oxidative damage, and activating antioxidant-related defense pathways. Therefore, the application of these treatments can be recommended as an eco-friendly, low-cost, and effective strategy to improve the tolerance of medicinal and aromatic plants to environmental stresses, especially salinity, within sustainable agriculture programs and the production of high-value medicinal crops. سابقه و هدف: شوری خاک یکی از مهم‌ترین تنش‌های غیرزیستی است که رشد و عملکرد گیاهان را با اختلال در تعادل یونی، کاهش جذب آب و افزایش تولید گونه‌های فعال اکسیژن (ROS) محدود می‌سازد. رزماری (Rosmarinus officinalis L.) به‌عنوان گیاهی دارویی و معطر، دارای ظرفیت بالایی در تولید متابولیت‌های ثانویه مانند فنول‌ها، فلاونوئیدها و اسانس‌هاست که نقش مؤثری در دفاع گیاه در برابر تنش‌ها ایفا می‌کنند. مطالعات اخیر نشان می‌دهند که استفاده از ترکیبات تنظیم‌کننده رشد مانند پوترسین (یک پلی‌آمین طبیعی) و سالیسیلیک اسید (یک فیتوهورمون کلیدی) می‌تواند با تحریک مسیرهای دفاعی و افزایش تولید ترکیبات آنتی‌اکسیدانی، مقاومت گیاهان را در برابر شرایط نامساعد بهبود بخشد. ازاین‌رو، هدف از این پژوهش بررسی تأثیر تیمارهای زیستی پوترسین و سالیسیلیک اسید بر تحمل به شوری در گیاه رزماری از طریق القای متابولیت‌های ثانویه و بهبود سازوکار‌های دفاعی بود. مواد و روش‌ها: در این تحقیق، تأثیر تیمارهای پوترسین (در غلظت‌های 0، 5/0، 1 و 2 میلی‌مولار) و سالیسیلیک اسید (در غلظت‌های 0، 5/0، 7/0 و 1 میلی‌مولار) تحت تنش شوری (در غلظت‌های (0، 75، 125 و 150 میلی‌مولار NaCl) بر صفات فیزیولوژیک، بیوشیمیایی و تغییرات متابولیت‎های گیاه رزماری در قالب طرح فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار ارزیابی شد. نتایج و یافته‌ها: نتایج نشان داد که با افزایش غلظت شوری، میزان پرولین در گیاه به‌طور قابل توجهی افزایش یافت. در تنش شوری ۷۵، ۱۲۵ و ۱۵۰ میلی‌مولار، تیمارهای پوترسین با غلظت ۲ میلی‌مولار و سالیسیلیک اسید با غلظت ۱ میلی‌مولار به‌ترتیب باعث افزایش ۱۳۸/۰، ۱۶۶/۰ و ۲۱۸/۰ میلی‌گرم در گرم وزن تر در میزان پرولین شدند که در مقایسه با شاهد به‌ترتیب ۹۸/۷۸، ۵۳/۸۲ و ۹۱/۵۹ درصد افزایش نشان دادند. همچنین، افزایش غلظت شوری باعث افزایش میزان کربوهیدرات در گیاه شد و تیمار پوترسین با غلظت ۵/۰ میلی‌مولار در شرایط عدم تنش شوری موجب افزایش کربوهیدرات‌ها گردید. در تنش شوری ۷۵ و ۱۲۵ میلی‌مولار، بیشترین میزان کربوهیدرات در تیمار سالیسیلیک اسید با غلظت ۱ میلی‌مولار مشاهده شد که به‌ترتیب ۱۳/۳ و ۳۸/۳ میلی‌گرم در گرم وزن تر بود. این تیمارها باعث افزایش ۹۳/۱۳۸ و ۸۹/۷۷ درصدی کربوهیدرات در مقایسه با شاهد در این شرایط شدند. در تنش شوری ۱۵۰ میلی‌مولار، تیمار ترکیبی پوترسین با غلظت ۵/۰ میلی‌مولار و سالیسیلیک اسید با غلظت ۷/۰ میلی‌مولار بیشترین افزایش را در میزان پرولین به‌میزان ۳/۳ میلی‌گرم در گرم نشان داد. در شرایط عدم تنش شوری 150 میلی‌مولار، تیمار پوترسین با غلظت ۵/۰ میلی‌مولار به‌میزان ۵۳/۸۶ درصد باعث افزایش فعالیت آنزیم پراکسیداز شد. در تنش شوری ۷۵ میلی‌مولار، تیمار پوترسین با غلظت ۱ میلی‌مولار باعث افزایش ۴۷/۲۳ درصدی فعالیت آنزیم پراکسیداز گردید، در حالی‌که در سطح شوری ۱۵۰ میلی‌مولار، کاربرد ترکیبی پوترسین (۵/۰ میلی‌مولار) و سالیسیلیک اسید (۷/۰ میلی‌مولار) موجب افزایش ۱۱۶/۱ درصدی فعالیت این آنزیم شد. در نهایت، بررسی ترکیبات دفاعی گیاه نشان داد که تیمار ترکیبی پوترسین با غلظت ۲ میلی‌مولار و سالیسیلیک اسید با غلظت ۱ میلی‌مولار بیشترین مقدار رزمارینیک اسید را در تنش شوری ۱۵۰ میلی‌مولار داشت. این تیمار همچنین موجب افزایش چشمگیر ترکیبات ترپنوئیدی مانند آلفا-پینن، 1,8-سینئول، بورنئول و کامفور گردید. البته افزایش 1,8-سینئول در این تیمار نشان‌دهنده تأثیر مثبت آن بر سنتز ترکیبات فرار با خاصیت آنتی‌اکسیدانی و ضدمیکروبی است. نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه نشان می‌دهند که تیمارهای زیستی با استفاده از پوترسین و سالیسیلیک اسید نقش مؤثری در افزایش مقاومت گیاه رزماری به تنش شوری دارند. این ترکیبات با افزایش تولید متابولیت‌های ثانویه مانند فنول‌ها و فلاونوئیدها، کاهش آسیب اکسیداتیو و فعال‌سازی مسیرهای دفاعی وابسته به آنتی‌اکسیدان‌ها، توانستند تعادل فیزیولوژیکی گیاه را در شرایط شور حفظ کرده و رشد آن را بهبود ببخشند. بنابراین، استفاده از این تیمارها می‌تواند به‌عنوان یک راهکار زیست‌سازگار، کم‌هزینه و مؤثر برای ارتقاء تحمل گیاهان دارویی و معطر به تنش‌های محیطی، به‌ویژه شوری، در برنامه‌های کشاورزی پایدار و تولید گیاهان با ارزش دارویی بالا توصیه شود.

https://ijfrpr.areeo.ac.ir/article_134515_428dc55a86cc4a61121195b9828c3c48.pdf

موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات حمایت و حفاظت جنگلها و مراتع ایران 1735-0859 23 1 2025 03 21 Emerging plant pests causes and their management strategies علل بروز آفات نوپدید در گیاهان و راهبرد‌های مقابله با آنها 158 179 133361 10.22092/ijfrpr.2025.368645.1665 FA علی علیزاده علی آبادی نویسنده مسئول، دانشیار پژوهش، بخش تحقیقات بیماری‌های گیاهی، موسسه تحقیقات گیاهپزشکی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران Journal Article 2025 02 15 Background and Objective: Understanding the causes of emerging plant pests is critically important for their prevention and control. Some of the factors contributing to the occurrence of emerging pests are as follows: Natural introduction: Some pests and pathogens are transported to new areas by natural factors such as wind, water currents, birds, or other living organisms. Ecological and environmental changes can also facilitate the natural spread of these agents. Accidental or unintentional introduction: With the increase in international trade, the unwanted transfer of pests and pathogens along with various goods, especially agricultural products, has become easier. Seeds, scions, seedlings, and other reproductive organs, as well as transport means such as trucks, ships, and airplanes, can act as vectors or carriers for these pests. Intentional introduction: Some pests and pathogens are deliberately introduced into a country or region for sabotage purposes. Such introductions can occur as biowarfare, bioterrorism, or biocrime, posing a serious threat to food security and national economies. Climate change: Climatic changes, including increases in temperature, alterations in rainfall patterns, and drought, create favorable conditions for the spread of certain pests. These changes allow the development of suitable habitats for some damaging species that were previously unable to establish in those areas. Human activities and globalization: The expansion of global trade, transportation, and new agricultural practices also plays an important role in the spread of pests. Urbanization and the destruction of natural habitats are additional factors that can lead to an increase in pest populations. Resistance breakdown and hybridization: Reduction of plant resistance against pests and the emergence of new species through genetic recombination can lead to the appearance of new pests. Genetic changes in pests and pathogens may also increase their aggressiveness. Genetic engineering: The creation of new plant varieties may facilitate the growth and reproduction of pests that were previously controlled. Genetic manipulations without assessing environmental impacts may increase plant vulnerability to certain pests. Some important strategies for preventing and managing emerging pests are as follows: Identification and documentation of existing pests: Establishing a comprehensive database of pests, pathogens, and weeds in the country is the first step in managing this challenge. Accurate and up-to-date information can greatly assist in preventing and controlling these pests. Continuous monitoring and surveillance: Ongoing monitoring of farms, orchards, and natural areas through regular sampling and reporting of pest status is crucial for timely detection and control. Surveillance programs should employ modern technologies, including remote sensing and satellite data. Border control and inspection of shipments: Strict enforcement of quarantine regulations for imported agricultural products and other goods that may act as pest vectors is essential. This requires continuous cooperation among regulatory authorities and the use of advanced inspection and monitoring technologies. Rapid response and crisis management: When an emerging pest is detected, authorities should implement appropriate measures to eliminate and eradicate it. Rapid application of control and quarantine measures during the early stages of pest emergence can prevent their further spread. Use of integrated management strategies: These include the use of resistant varieties, modification of agricultural practices, biological control, and, when necessary, controlled chemical interventions. Combining these approaches can result in more effective and sustainable pest management. Increasing international cooperation: Sharing information among countries about emerging pests plays a crucial role in controlling and preventing their spread. Scientific collaboration and the application of modern technologies such as artificial intelligence and machine learning can be effective in identifying pest outbreak patterns and providing suitable management solutions. Conclusion: The current status of emerging pests in the country indicates that one of the most significant factors in their occurrence is accidental entry through agricultural and industrial shipments. Therefore, regulating the import of agricultural products and strictly implementing phytosanitary and plant quarantine measures can reduce the risk of pest introduction. Simultaneously, effective management and the application of preventive and control strategies—including continuous monitoring, rapid detection, and timely response—can significantly reduce the damage caused by these pests. International cooperation for information and experience sharing is also an effective step toward ensuring global food security. The development of new technologies and raising awareness among farmers and authorities will be key factors in the sustainable management of emerging pests. سابقه و هدف: درک علل پیدایش آفات نوظهور برای جلوگیری و کنترل آنها بسیار مهم است. برخی از عوامل مؤثر در بروز آفات نوپدید عبارتند از: ورود طبیعی: برخی آفات و بیمارگرها از طریق عوامل طبیعی مانند باد، جریان‌های آبی یا پرندگان و سایر موجودات زنده به مناطق جدید منتقل می‌شوند. تغییرات محیطی و اکولوژیکی نیز می‌توانند موجب گسترش طبیعی این عوامل شوند. ورود تصادفی یا سهوی: با توجه به افزایش تبادلات بین‌المللی، انتقال ناخواسته آفات و بیمارگرها به همراه کالاهای مختلف، به‌ویژه محصولات کشاورزی، سهل‌تر شده است. بذر، قلمه، پیوندک، نهال و سایر اندام‌های تکثیری، وسایل حمل‌ونقل مانند کامیون‌ها، کشتی‌ها و هواپیماها می‌توانند ناقل یا حامل این آفات باشند. ورود تعمدی: برخی از آفات و بیمارگرها به‌منظور خرابکاری به‌صورت عمدی وارد کشور یا منطقه‌ای خاص می‌شوند. این نوع ورود می‌تواند در قالب جنگ بیولوژیک، تروریسم بیولوژیک و جنایت بیولوژیک رخ دهد که تهدیدی جدی برای امنیت غذایی و اقتصادی کشورها محسوب می‌شود. تغییرات اقلیمی: دگرگونی‌های آب‌وهوایی، مانند افزایش دما، تغییر الگوهای بارندگی و خشک‌سالی، شرایط را برای گسترش برخی آفات مساعد می‌کند. این تغییرات موجب توسعه زیستگاه‌های مناسب برای برخی گونه‌های خسارت‌زا می‌شود که پیش‌تر در آن مناطق قابلیت رشد نداشتند. فعالیت‌های انسانی و جهانی‌سازی: گسترش تجارت جهانی، حمل‌ونقل و شیوه‌های جدید کشاورزی نیز در پراکنش آفات نقش مهمی دارند. شهرنشینی و تخریب زیستگاه‌های طبیعی نیز از عواملی هستند که می‌توانند منجر به افزایش آفات شوند. شکست مقاومت و هیبریداسیون: کاهش مقاومت گیاهان در برابر آفات و ایجاد گونه‌های جدید از طریق ترکیب ژنتیکی، می‌تواند منجر به ظهور آفات جدید شود. تغییرات ژنتیکی در آفات و بیمارگرها نیز می‌تواند موجب افزایش قدرت تهاجمی آنها شود. مهندسی ژنتیک: ایجاد واریته‌های جدید گیاهی ممکن است موجب رشد و تکثیر برخی آفات شود که پیش‌تر کنترل‌شده بوده‌اند. دست‌کاری‌های ژنتیکی بدون ارزیابی اثرهای زیست‌محیطی، ممکن است خطر افزایش آسیب‌پذیری گیاهان را در برابر برخی آفات ایجاد کند. تعدادی از راهکارهای مهم برای پیشگیری و کنترل آفات نوپدید به شرح زیر است: شناسایی و مستندسازی آفات موجود: ایجاد بانک اطلاعاتی جامع از آفات، بیمارگرها و علف‌های هرز موجود در کشور، گام نخست در مدیریت این چالش است. داده‌های دقیق و به‌روز می‌توانند در پیشگیری و مقابله با این آفات کمک شایانی بکنند. پایش و مراقبت مستمر: رصد دائمی مزارع، باغ‌ها و عرصه‌های طبیعی از طریق نمونه‌برداری و گزارش‌گیری منظم از وضعیت آفات، در تشخیص و کنترل به‌موقع آنها نقش اساسی دارد. برنامه‌های مراقبتی باید با استفاده از فناوری‌های نوین مانند سنجش از راه دور و داده‌های ماهواره‌ای انجام شوند. کنترل مرزی و بازرسی محموله‌ها: اجرای دقیق مقررات قرنطینه‌ای برای ورود محصولات کشاورزی و سایر کالاهای وارداتی که می‌توانند ناقل آفات باشند، ضروریست. این موضوع مستلزم همکاری مستمر میان دستگاه‌های اجرایی و بهره‌گیری از فناوری‌های پیشرفته در بازرسی و پایش محموله‌هاست. واکنش سریع و مدیریت بحران: در صورت شناسایی یک آفت نوپدید، نهادهای اجرایی باید با اتخاذ تدابیر بهداشتی مناسب، به حذف و امحای آن بپردازند. اجرای سریع اقدامات کنترلی و قرنطینه‌ای در مراحل ابتدایی ظهور آفات می‌تواند از گسترش آنها جلوگیری کند. استفاده از راهکارهای مدیریت یکپارچه: شامل استفاده از گونه‌های مقاوم، تغییر شیوه‌های زراعی، کنترل بیولوژیک و در صورت لزوم، مداخلات شیمیایی کنترل‌شده است. به‌کارگیری ترکیبی از این روش‌ها می‌تواند تأثیر بیشتری در کنترل پایدار آفات داشته باشد. افزایش همکاری‌های بین‌المللی: تبادل اطلاعات بین کشورها در‌مورد آفات نوظهور، نقش مهمی در کنترل و پیشگیری از شیوع آنها دارد. همکاری‌های علمی و استفاده از فناوری‌های نوین مانند هوش مصنوعی و یادگیری ماشین می‌تواند در شناسایی الگوهای شیوع آفات و ارائه راهکارهای مؤثر مفید باشد. نتیجه‌گیری: با نگاهی به وضعیت آفات نوپدید در کشور می‌توان دریافت، یکی از مهمترین عوامل بروز این آفات، ورود تصادفی آنها از طریق محموله‌های کشاورزی و صنعتی بوده است. بنابراین، قانونمندتر شدن واردات محصولات کشاورزی و اجرای دقیق‌تر مقررات بهداشت نباتی و قرنطینه گیاهی، می‌تواند خطر ورود این آفات را کاهش دهد. در‌عین‌حال، مدیریت کارآمد و به‌کارگیری راهکارهای پیشگیرانه و کنترلی، از‌جمله پایش مستمر، تشخیص سریع و واکنش به‌موقع، می‌تواند تأثیر بسزایی در کاهش خسارت‌های ناشی از این آفات داشته باشد. همچنین، همکاری‌های بین‌المللی در زمینه اشتراک‌گذاری اطلاعات و تجربیات، گامی مؤثر برای تضمین امنیت غذایی جهانی محسوب می‌شود. توسعه فناوری‌های جدید و افزایش آگاهی کشاورزان و مسئولان نیز از عوامل کلیدی در مدیریت پایدار آفات نوپدید خواهد بود.

https://ijfrpr.areeo.ac.ir/article_133361_58b55ee3ae9eccfbf7b8093e836f9d97.pdf

موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات حمایت و حفاظت جنگلها و مراتع ایران 1735-0859 23 1 2025 03 21 The first report of phytoplasma detection in Haloxylon-planted areas of Qom and Tehran provinces اولین گزارش از ردیابی فیتوپلاسما در تاغزارهای استان‌های قم و تهران 179 188 133348 10.22092/ijfrpr.2025.367919.1654 FA مهرداد علیزاده دانش‌آموخته دکتری، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران سیده معصومه زمانی استادیار پژوهش، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. علی علیزاده علی آبادی دانشیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران ناصر صفایی دانشیار، گروه گیاهپزشکی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. Journal Article 2024 12 07 Background and Objective: Phytoplasmas are small, cell wall–less bacteria that live as obligate parasites in the phloem tissues of plants and can cause significant diseases. Due to the absence of a cell wall, these bacteria are capable of penetrating plant cells and utilizing plant nutrients. Phytoplasmas are recognized as plant pathogens and can directly affect plant metabolic processes. Symptoms caused by phytoplasma infection include leaf yellowing, dwarfism, conversion of flowers into leaf-like structures (phyllodes), and reduced plant productivity. These symptoms not only compromise plant health but may also lead to decreased agricultural output and considerable economic losses. Given the critical importance of agriculture for food security and the livelihoods of farmers, understanding and managing diseases caused by phytoplasmas is essential. Methodology: In this study, Haloxylon ammodendron shrubs showing symptoms of witch’s broom were sampled in Qom and Tehran provinces to conduct a detailed investigation of phytoplasma presence in these plants. Total DNA extraction was performed, involving the isolation and purification of DNA from plant tissues. This procedure required high precision and strict adherence to specific conditions to prevent sample contamination. Following DNA extraction, Nested-PCR was employed to identify and confirm the presence of phytoplasma in the samples. This method enables accurate detection and allows further analysis of phytoplasma genetic diversity. Additionally, modern molecular techniques, including genome sequencing, may provide deeper insights into the biological and pathogenic characteristics of phytoplasmas. Results: The findings revealed that phytoplasma is widespread in certain areas of Qom and Tehran provinces, posing a significant threat to Haloxylon-planted regions in these areas. This report is particularly noteworthy as it represents the first confirmed occurrence of phytoplasma infection in H. ammodendron shrubs in Iran and worldwide. Desert ecosystems, such as Haloxylon shrublands, play a crucial role in soil preservation and erosion prevention, and the spread of phytoplasma could lead to the degradation of these habitats. Furthermore, the results highlight the urgent need for effective control measures to prevent the disease from spreading, as these shrublands are critical not only for the environment but also for the livelihoods of local communities. Conclusion: There is a clear necessity for further research and the implementation of appropriate management strategies to control and prevent phytoplasma disease in Haloxylon shrublands. Considering the disease’s occurrence in multiple regions, identifying vectors and transmission pathways is of particular importance. This knowledge can assist researchers and practitioners in designing effective control and prevention strategies. Therefore, a comprehensive and multifaceted approach is required for managing this disease, involving scientific research, interdisciplinary collaboration, and active participation of local communities to preserve the health of Haloxylon ecosystems. In addition, educating farmers about disease symptoms and preventive measures should be an integral component of management programs aimed at minimizing the damage caused by phytoplasma. سابقه و هدف: فیتوپلاسماها، باکتری‌های کوچک و بدون دیواره سلولی هستند که به‌عنوان انگل‌های اجباری در بافت‌های آبکش گیاهان زندگی می‌کنند و می‌توانند موجب بروز بیماری‌های مهمی در گیاهان شوند. این باکتری‌ها به‌دلیل فقدان دیواره سلولی، قادر به نفوذ به سلول‌های گیاهی هستند و از مواد مغذی گیاهان استفاده می‌کنند. فیتوپلاسماها به‌عنوان بیمارگر‌های گیاهی شناخته می‌شوند و می‌توانند به‌طور مستقیم بر فرایندهای متابولیکی گیاه تأثیر بگذارند. علائم ناشی از آلودگی فیتوپلاسما شامل زردی برگ‌ها، کوتولگی، تغییر شکل گل‌ها به ساختارهای برگی (فیلودی) و کاهش باردهی گیاهان می‌باشد. این علائم نه‌تنها بر سلامت گیاه تأثیر می‌گذارد، بلکه می‌تواند به کاهش تولید محصولات کشاورزی و خسارتهای اقتصادی قابل‌توجهی منجر شود. با توجه به اهمیت کشاورزی در تأمین امنیت غذایی و معیشت کشاورزان، شناخت و مدیریت بیماری‌های ناشی از فیتوپلاسماها ضروریست. مواد و روش‌ها: در این تحقیق، نمونه‌برداری از درختان تاغ که دارای علائم بوته جارویی هستند، در مناطقی از استان‌های قم و تهران انجام شد تا بررسی دقیقی از وجود فیتوپلاسما در این گیاهان انجام شود. برای این منظور، از روش استخراج دی‌ان‌ای کل استفاده شد که شامل جداسازی و خالص‌سازی دی‌ان‌ای از بافت‌های گیاهی بود. این فرایند نیازمند دقت بالا و رعایت شرایط خاص برای جلوگیری از آلودگی نمونه‌هاست. پس از استخراج دی‌ان‌ای، از روش پی‌سی‌آر آشیانه (Nested-PCR) برای شناسایی و تأیید حضور فیتوپلاسما در نمونه‌ها استفاده گردید. نتایج و یافته‌ها: نتایج تحقیقات نشان داد، فیتوپلاسما در برخی مناطق استان‌های قم و تهران به‌طور گسترده وجود دارد و این موضوع می‌تواند خطری جدی برای تاغزارهای این استان‌ها محسوب شود. این یافته‌ به‌ویژه از آن جهت حائز اهمیت است که اولین گزارش از بروز بیماری فیتوپلاسمایی روی درختان تاغ در ایران و حتی در سطح جهانی به‌شمار می‌رود. تاغزارها، به‌عنوان اکوسیستم‌های مهم بیابانی، نقش حیاتی در حفظ خاک و جلوگیری از فرسایش آن دارند و شیوع فیتوپلاسما می‌تواند به تخریب این زیستگاه‌ها منجر شود. همچنین، نتایج نشان‌دهنده نیاز فوری به اقدامات کنترلی برای جلوگیری از گسترش این بیماری هستند، زیرا تاغزارها نه‌تنها برای محیط‌زیست بلکه برای معیشت جوامع محلی نیز اهمیت دارند. نتیجه‌گیری: ضرورت انجام مطالعات بیشتر و اتخاذ تمهیدات لازم برای مدیریت و کنترل بیماری فیتوپلاسمایی در تاغزارها به‌وضوح احساس می‌شود. با توجه به گسترش این بیماری در مناطق مختلف، شناسایی ناقل‌های بیماری و روش‌های انتقال آنها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این شناسایی می‌تواند به محققان و کارشناسان کمک کند تا راهبرد‌های مؤثری برای کنترل و پیشگیری از شیوع بیماری طراحی کنند. بنابراین، نیاز به یک رویکرد جامع و چندجانبه برای مدیریت این بیماری وجود دارد که شامل تحقیقات علمی، همکاری بین‌بخشی و مشارکت جامعه محلی باشد تا به حفظ سلامت تاغزارها و اکوسیستم‌های مرتبط کمک شود. همچنین، آموزش کشاورزان درباره علائم بیماری و روش‌های پیشگیری نیز باید جزء برنامه‌های مدیریتی قرار گیرد تا بتوان خسارتهای ناشی از فیتوپلاسما را کاهش داد.

https://ijfrpr.areeo.ac.ir/article_133348_7e1c329a8f04651ea0e935e345acdbf8.pdf

موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات حمایت و حفاظت جنگلها و مراتع ایران 1735-0859 23 1 2025 03 21 First report of dwarf mistletoe Arceuthobium oxycedri in the Arasbaran forests with Juniperus communis identified as a new host in Iran اولین گزارش اُرس‌واش Arceuthobium oxycedri در جنگل‌های ارسباران با معرفی Juniperus communis به‌عنوان میزبان جدید آن در ایران 189 191 133340 10.22092/ijfrpr.2025.367475.1645 FA سیامک حنیفه نویسنده مسئول، دکتری بیماری‌شناسی گیاهی، بخش تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان‌غربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه، ایران رحمان رحیم دخت پژوهشگر، بخش تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان‌غربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه، ایران مژگان لارتی پژوهشگر، بخش تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان‌غربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه، ایران علی خداکریمی مغانجوقی پژوهشگر، بخش تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان‌غربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه، ایران زهرا هاشمی خبیر پژوهشگر، بخش تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان‌غربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه، ایران حسین دیده کارشناس‌ارشد زراعت، اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری آذربایجان‌شرقی، سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، کلیبر، ایران Journal Article 2024 11 19 Dwarf mistletoe, Arceuthobium oxycedri (DC.) M. Bieb., a semi-parasitic plant in the family Viscaceae, is an important agent causing damage to juniper trees (Juniperus spp.) in various regions of Iran, including the northern territories and the southern slopes of the Alborz Mountains. Previously, it has been reported on J. polycarpus and J. excelsa. Infection by this semi-parasitic plant reduces seed production and physiological activity of the host, increasing its susceptibility to pests and other plant diseases. Junipers are among the most important coniferous species in Iran, occurring mainly in mountainous areas such as the southern slopes of the Alborz Mountains, northern Khorasan, Hezar Masjid Mountains, the Arasbaran region, and the internal highlands of the Iran-Turan vegetation zone. Juniperus communis L. is an upright or creeping shrub, with brown to gray-brown bark on branches, trihedral young shoots, and sharp needle-shaped leaves, playing a key ecological role in the Arasbaran forests. During a field survey in the Arasbaran forests, a population of J. communis was observed to be infected by a semi-parasitic plant in the Makidi area of Kaleybar (E: 46°54′17.1″, N: 38°50′55.3″; 1556 m a.s.l.). The plant exhibited scale-like leaves, jointed stems, unisexual and dioecious flowers, and monoecious anthers. Morphological comparisons with reliable references, including Flora of Iran (Nos. 72–73), confirmed its identity as A. oxycedri. The herbarium specimen (No. 11054) is deposited at the Herbarium of West Azerbaijan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center (WESTA). To the best of the authors’ knowledge, this is the first report of A. oxycedri infecting J. communis in Iran and the first confirmed record of this semi-parasitic plant in the Arasbaran forests. اُرس‌واش یا دارواش پاکوتاه با نام علمی Arceuthobium oxycedri (DC.) M. Bieb. یک گیاه نیمه‌انگل از تیره Viscaceae است که از عوامل مهم خسارت‌زا به درختان اُرس (Juniperus spp.) در مناطق مختلف ایران، از‌جمله شمال کشور و دامنه‌های جنوبی رشته کوه البرز بوده و از روی گونه‌های Juniperus polycarpus و J. excelsa گزارش شده است (Dehshiri, 2011; Fallahchaei et al., 2011; Kavosi et al., 2012). با استقرار آن در روی شاخه‌های درختان اُرس، بذردهی و فعالیت‌های فیزیولوژیک گیاه میزبان کاهش یافته، حتی بستر برای خسارت آفات و بیماری‌های گیاهی فراهم‌تر می‌شود (Fallahchaei et al., 2011; Kartoolinejad et al., 2024). اُرس یا سرو کوهی از مهمترین گونه‌های سوزنی‌برگ ایران است که در مناطق کوهستانی دامنه‌های جنوبی رشته کوه البرز، بخش‌های شمالی خراسان و رشته کوه‌های هزارمسجد، ارسباران و بسیاری از ارتفاعات داخلی در ناحیه رویشی ایران- تورانی پراکنش دارد (Kartoolinejad et al., 2024). گونه Juniperus communis L. درختچه‌ای راست یا خیزان، با شاخه‌هایی با پوست قهوه‌ای تا خاکستری- قهوه‌ای و شاخه‌چه‌های جوان سه‌وجهی می‌باشد که برگ‌های آن نوک‌تیز و سوزنی‌شکل بوده و در منطقه ارسباران از اهمیت اکولوژیکی بالایی برخوردار است (شکل 1-A) (Zolfghari et al., 2013). در مطالعه انجام‌شده در جنگل‌های ارسباران، توده‌ای از درختان اُرس J. communis آلوده به یک ‌نوع گیاه نیمه‌انگل در منطقه مکیدی از توابع شهرستان کلیبر با موقعیت جغرافیایی (طول 46 درجه و 54 دقیقه و 1/17 ثانیه و عرض 38 درجه و 50 دقیقه و 3/55 ثانیه) و ارتفاع 1556 متر مشاهده شد. این گیاه نیمه‌انگل دارای برگ‌های فلس‌مانند، ساقه‌های بندبند، گل‌های تک‌جنسی و دو‌پایه و بساک یک‌خانه‌ای بود که با تطبیق مشخصات ریخت‌شناسی آن با منابع علمی معتبر از‌جمله فلور ایران شماره‌های 73-72 (Dehshiri, 2011) تحت نام علمی A. oxycedri شناسایی شد (شکل 1-B). نمونه هرباریومی این گیاه نیمه‌انگل به شماره 11054 در هرباریوم مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان‌غربی با نمایه بین‌الملی WESTA نگهداری می‌شود. بنا‌به دانش ما، این اولین مورد از ابتلای درختان اُرس گونه J. communis به گیاه نیمه‌انگل اُرس‌واش در ایران و اولین مورد از مشاهده این گیاه نیمه‌انگل در جنگل‌های ارسباران می‌باشد.

https://ijfrpr.areeo.ac.ir/article_133340_79b04fc5ccbb99672d9d3260a9ff82fe.pdf

موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات حمایت و حفاظت جنگلها و مراتع ایران 1735-0859 23 1 2025 03 21 Confirmation of the presence of Periclista pilosa (Hymenoptera: Tenthredinidae) in Iran using BOLD molecular data تأیید حضور Periclista pilosa (Hymenoptera: Tenthredinidae) در ایران با استفاده از داده‌های مولکولی سیستم BOLD 192 196 134516 10.22092/ijfrpr.2025.370161.1681 FA مجید توکلی استادیار پژوهش، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی لرستان، لرستان، ایران اسداله حسینی چگنی نویسنده مسئول، استادیار، گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران، پست‌الکترونیک: hoseini.a@lu.ac.ir Journal Article 2025 07 21 The oak defoliator wasp, Periclista pilosa (Hymenoptera: Tenthredinidae), is a significant pest of oak forests in the Zagros region of Iran, causing widespread outbreaks and severe damage in recent years. Building on the initial identification of this species using COI gene sequences, two new sequences with BOLD Process IDs UZINS072-22 and UZINS266-23 were analyzed phylogenetically through the BOLD system. The results revealed 99.07% identity between these new sequences, our previous sequence (MG199215), and reference sequences of P. pilosa. Morphological examination of the larvae also showed complete agreement with the diagnostic features described for this species. Although attempts to rear the larvae to the adult stage were unsuccessful, the combined molecular and morphological evidence confirms the accurate identification of the species. This study constitutes the first confirmed record of P. pilosa in Iran. زنبور برگخوار بلوط، Periclista sp.، یکی از آفات مهم جنگل‌های بلوط در نواحی زاگرس ایران است که در سال‌های اخیر موجب طغیان و خسارت‌های گسترده‌ای شده است. در ادامه شناسایی اولیه این گونه براساس توالی ژنCOI ، در این مطالعه با استفاده از پایگاه BOLD، دو توالی جدید با شناسه‌های فرایند UZINS072-22 و UZINS266-23 تحلیل تبارزایی شدند. نتایج نشان داد که این دو توالی با توالی مطالعه پیشین ما (MG199215) و با توالی‌های مرجع گونه Periclista pilosa دارای تطابق کامل (100% شباهت) هستند. بررسی‌های ریخت‌شناسی لاروها نیز نشان‌دهنده شباهت کامل با ویژگی‌های توصیف‌شده برای این گونه بود. هرچند پرورش نمونه‌ها تا مرحله بالغ موفقیت‌آمیز نبود، اما ترکیب شواهد مولکولی و ریخت‌شناسی، شناسایی دقیق گونه را تأیید می‌کند. این مطالعه نخستین گزارش مستند از حضور P. pilosa در ایران به‌شمار می‌رود.

https://ijfrpr.areeo.ac.ir/article_134516_c7af5552e01cdafe3d440778cb49f30a.pdf